जपानी येन ४० वर्षांच्या नीचांकी पातळीवर; डॉलरची मजबूत पकड कायम

जपानचा येन (Yen) अमेरिकन डॉलरसमोर गुडघ्यावर टेकलेला दिसतोय. १९८६ नंतर येनने इतकी मोठी घसरण कधीच केली नव्हती. अमेरिका आणि जपानमधील वाढती व्याजदरातील तफावत आणि फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) पुढील व्याजदर वाढीच्या शक्यतेमुळे डॉलर मजबूत होत आहे.

काय घडले?

अमेरिकन डॉलरने जागतिक चलन बाजारात आपली मजबूत पकड कायम ठेवली आहे. डॉलर इंडेक्स, जो सहा प्रमुख चलनांच्या तुलनेत डॉलरचे मूल्य मोजतो, 101.19 पर्यंत खाली आला असला तरी, तो अजूनही 13 महिन्यांच्या उच्चांकाच्या जवळ आहे. अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेतील वाढीची शक्यता आणि फेडरल रिझर्व्हकडून व्याजदर वाढवण्याचे संकेत यामुळे डॉलरला आधार मिळत आहे. याच पार्श्वभूमीवर, जपानी येन (Yen) १९८६ नंतर प्रथमच डॉलरच्या तुलनेत सर्वात कमकुवत पातळीवर पोहोचला आहे.

व्याजदरातील तफावत हे मुख्य कारण

येनच्या घसरणीमागे अमेरिका आणि जपानमधील व्याजदरातील मोठी तफावत हे प्रमुख कारण आहे. अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक, फेडरल रिझर्व्ह, महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी व्याजदर वाढवण्याच्या भूमिकेवर ठाम आहे. दुसरीकडे, बँक ऑफ जपान (Bank of Japan) व्याजदर वाढवून ही तफावत कमी करण्याचा प्रयत्न करत असली तरी, त्यांना फारसे यश मिळालेले नाही. अमेरिकेतील जास्त व्याजदर जागतिक गुंतवणूकदारांना आकर्षित करत आहेत, ज्यामुळे भांडवल डॉलरकडे वळत आहे आणि येनवर दबाव वाढत आहे.

अमेरिकेची अर्थव्यवस्था आणि डॉलर

अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेची मजबूत स्थिती आणि तेथील शेअर बाजारात, विशेषतः आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) क्षेत्रात दिसणारी तेजी, डॉलरला आणखी बळ देत आहे. गुंतवणूकदार अमेरिकेच्या भविष्यातील आर्थिक विकासावर विश्वास ठेवत आहेत. फेडरल रिझर्व्ह पुढील काळात व्याजदर कशाप्रकारे वाढवेल, याचा अंदाज घेण्यासाठी बाजारातील खेळाडू आता येणाऱ्या आकडेवारीकडे लक्ष ठेवून आहेत.

पुढे काय पाहावे?

आता बाजाराचे लक्ष गुरुवारच्या अमेरिकेच्या 'नोकऱ्यांच्या अहवाला'वर (US Jobs Report) केंद्रित झाले आहे. जर हा अहवाल अपेक्षेपेक्षा अधिक मजबूत आला, तर फेडरल रिझर्व्ह व्याजदर वाढवण्याच्या आपल्या भूमिकेवर अधिक ठाम राहील, ज्यामुळे डॉलर आणखी मजबूत होऊ शकतो. याउलट, जर अमेरिकेच्या नोकऱ्यांच्या बाजारात मंदीचे संकेत दिसले, तर बाजाराला व्याजदर वाढीच्या अपेक्षांमध्ये बदल करावा लागू शकतो. याव्यतिरिक्त, युरोपियन सेंट्रल बँक (ECB) आणि फेडरल रिझर्व्हच्या अधिकाऱ्यांकडून येणारी वक्तव्ये देखील चलनातील अस्थिरतेवर परिणाम करू शकतात.