जपानची अर्थव्यवस्था २०२६ च्या दुसऱ्या तिमाहीत अपेक्षेपेक्षा कमी वाढली आहे. केवळ **1.1%** ची वाढ नोंदवली गेली, जी **2%** च्या अंदाजापेक्षा खूपच कमी आहे. अमेरिका-इराण संघर्षांमुळे वाढलेल्या ऊर्जा खर्चाने ग्राहक खर्च आणि व्यवसाय गुंतवणुकीवर मोठा परिणाम केला आहे. निर्यातीमध्ये वाढ दिसत असली तरी, बँक ऑफ जपानवर व्याजदर वाढवण्याचा दबाव वाढत आहे, ज्यामुळे जागतिक बाजारात अस्थिरता येऊ शकते.
जपानच्या अर्थव्यवस्थेची गती मंदावली
२०२६ च्या दुसऱ्या तिमाहीत जपानच्या अर्थव्यवस्थेची गती लक्षणीयरीत्या मंदावली आहे. जीडीपी (GDP) वार्षिक 1.1% दराने वाढला. अर्थतज्ञांनी 2% वाढीचा अंदाज वर्तवला होता, पण प्रत्यक्षात ती 1.9% च्या मागील तिमाहीच्या तुलनेत कमी राहिली. तिमाही आधारावर, अर्थव्यवस्था केवळ 0.3% ने वाढली, जी अपेक्षित 0.5% पेक्षा कमी आहे.
युद्धाचा अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
या मंदावण्यामागे मुख्य कारण म्हणजे चालू असलेला अमेरिका-इराण संघर्ष. हॉर्मुझ सामुद्रधुनी बंद झाल्यामुळे ऊर्जा पुरवठा साखळीत व्यत्यय आला आहे, ज्यामुळे इंधन आणि विजेच्या खर्चात मोठी वाढ झाली आहे. वाढलेल्या खर्चामुळे घरगुती बजेटवर ताण आला आहे, ज्यामुळे खाजगी वापरामध्ये (Private Consumption) घट झाली आहे, जी जपानच्या आर्थिक उत्पादनाचा अर्ध्याहून अधिक भाग आहे. त्याचबरोबर, कंपन्यांनी विस्ताराच्या योजना पुढे ढकलल्यामुळे व्यवसाय गुंतवणुकीत 1.2% ची घट झाली आहे.
निर्यात ठरली आशेचा किरण
देशांतर्गत कमकुवतपणा असूनही, निर्यातीने अर्थव्यवस्थेला मोठा हातभार लावला आहे. जपानी कंपन्यांना अमेरिकेकडून हायब्रिड वाहनांची मोठी मागणी आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) जागतिक वाढीमुळे फायदा झाला आहे. सेमीकंडक्टर उपकरणांच्या विक्रीत वाढ झाली आहे. डॉलरच्या तुलनेत कमकुवत झालेल्या येनमुळे निर्यातीचे मूल्य वाढले आहे, ज्यामुळे देशांतर्गत मंदीचा प्रभाव काही प्रमाणात कमी झाला आहे.
बँक ऑफ जपानसमोरील आव्हान
आर्थिक आकडेवारी बँक ऑफ जपानसाठी (Bank of Japan) एक कठीण परिस्थिती निर्माण करत आहे. बाजारातील अंदाजानुसार, 18 सप्टेंबर रोजी होणाऱ्या धोरणात्मक बैठकीत व्याजदर वाढण्याची 80% शक्यता आहे. मात्र, देशांतर्गत वापर स्थिर असताना व्याजदर वाढवल्यास आर्थिक वाढ आणखी मंदावण्याचा धोका आहे. जपानच्या व्याजदरातील कोणताही बदल 'येन कॅरी ट्रेड'वर परिणाम करतो, ज्यामुळे जागतिक बाजारावर नजर ठेवली जात आहे.
राजकीय पाऊले
पंतप्रधान सानाए ताकाची (Sanae Takaichi) यांनी ग्राहकांना दिलासा देण्यासाठी वीज बिलांवर सबसिडी आणि एप्रिलपर्यंत अन्न विक्री कर 1% पर्यंत कमी करण्याचा प्रस्ताव यांसारखे उपाय जाहीर केले आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे
जागतिक गुंतवणूकदारांसाठी पुढील काही आठवडे महत्त्वाचे ठरणार आहेत. बँक ऑफ जपानच्या व्याजदर वाढीच्या निर्णयावर बाजार बारकाईने लक्ष ठेवेल. तसेच, मध्य पूर्वेकडील भू-राजकीय परिस्थिती, विशेषतः ऊर्जा मार्गांबाबतचे कोणतेही बदल, जागतिक पुरवठा साखळी खर्चासाठी महत्त्वाचे ठरतील.