FY26 मध्ये भारताची BRICS देशांसोबतची व्यापार तूट (Trade Deficit) विक्रमी **$226.1 अब्जांवर** पोहोचली आहे. चीन, रशिया आणि UAE कडून होणारी वाढती आयात आणि तुलनेने कमी निर्यात यामुळे भारतीय रुपयावर दबाव निर्माण झाला आहे.
भारत आणि BRICS राष्ट्रांमधील व्यापारात मोठी असंतुलन दिसून येत आहे. चालू आर्थिक वर्षात एकूण व्यापाराचा आकडा $417.5 अब्जांवर पोहोचला असला, तरी त्यात निर्यातीपेक्षा आयातीचा वाटाच सर्वाधिक आहे. यामुळे देशाच्या एकूण मर्चेंडाइज ट्रेड डेफिसिटवर मोठा ताण पडत आहे.
आयातीची मोठी केंद्रे
आयातीबाबत भारताची एकाग्रता (Concentration) चिंताजनक आहे. भारत BRICS मधून जेवढी आयात करतो, त्यापैकी 84% वाटा केवळ चीन, रशिया आणि युनायटेड अरब अमिराती (UAE) या तीन देशांचा आहे. यामध्ये चीनचा वाटा सर्वाधिक असून, भारताची चीनसोबतची व्यापार तूट $112.2 अब्जांवर पोहोचली आहे. रशियाकडून कच्चे तेल आणि ऊर्जा उपकरणांची वाढलेली खरेदी हे देखील या तूट वाढण्याचे मुख्य कारण ठरले आहे.
रुपयावर होणारा परिणाम
जेव्हा एखादा देश निर्यातीपेक्षा जास्त आयात करतो, तेव्हा परकीय चलन बाहेर जाण्याचे प्रमाण वाढते. याचा थेट फटका भारतीय रुपयाच्या मूल्याला बसू शकतो. जर ही तूट अशीच वाढत राहिली, तर इलेक्ट्रॉनिक, कॅपिटल गुड्स आणि मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रात काम करणाऱ्या कंपन्यांच्या खर्चात वाढ होईल, ज्यामुळे त्यांच्या नफ्यावर (Profit Margins) परिणाम होऊ शकतो.
निर्यातीसमोरची आव्हाने
ब्रिक्स देशांना भारताने $95.7 अब्जांची निर्यात केली आहे, परंतु आयातीचा वेग पाहता हा आकडा खूपच कमी आहे. तज्ज्ञांच्या मते, भारताला आता केवळ कच्च्या मालावर अवलंबून न राहता उच्च-मूल्याच्या वस्तूंवर (High-value goods) लक्ष केंद्रित करणे गरजेचे आहे. सरकारच्या आगामी धोरणांकडे आता गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे, विशेषतः एक्सपोर्ट इन्सेंटिव्ह आणि ट्रेड बॅरियर्स कमी करण्याबाबतच्या निर्णयांकडे.