रुपयाची घसरण कायम! परदेशी गुंतवणूकदारांची विक्री आणि तेलाच्या दरांनी वाढवली चिंता

रुपयावर वाढता दबाव

बुधवारी, ११ मार्च रोजी भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत 91.94 या पातळीवर उघडला, जो मागील बंद 91.81 पेक्षा थोडा घसरलेला दिसला. परदेशी गुंतवणूकदार देशांतर्गत शेअर्समध्ये सातत्याने विक्री करत असल्याने आणि जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत चढ-उतार असल्याने रुपयावर दबाव कायम आहे.

परदेशी गुंतवणूकदारांची चिंताजनक विक्री

या महिन्यात परदेशी गुंतवणूकदारांनी आतापर्यंत सुमारे ₹21,000 कोटी (म्हणजे $2.3 अब्ज) इतका निधी काढला आहे. ब्रेंट क्रूड (Brent crude) तेल $120 प्रति बॅरलच्या अलीकडील उच्चांकावरून सुमारे $88 पर्यंत खाली आले असले तरी, रुपया बाह्य धक्क्यांप्रति किती संवेदनशील आहे हे दिसून येते. जरी आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा एजन्सी (International Energy Agency) आणि G7 राष्ट्रांनी धोरणात्मक साठ्यातून तेल सोडण्याच्या योजनांमुळे जागतिक बाजारात तात्पुरती सुधारणा दिसली असली, तरी याचा फारसा फायदा भारताला झालेला नाही.

तेलाच्या दरांचा मोठा फटका

पूर्वीच्या अनुभवांनुसार, तेलाच्या किमतीत झालेली प्रत्येक $10 ची वाढ भारताच्या आयात खर्चात सुमारे ₹16,000 कोटी ने वाढवू शकते आणि व्यापार तूट (trade deficit) 0.35% ते 0.5% ने वाढवू शकते. यामुळे डॉलरची मागणी वाढते आणि रुपयावर दबाव येतो.

आरबीआयचे प्रयत्न आणि संरचनात्मक आव्हाने

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) च्या चलन बाजारातील सक्रिय हस्तक्षेपानंतरही आणि इराणमधील तणाव कमी होण्याच्या शक्यतेनंतरही, रुपयासाठी आव्हाने कायम आहेत. MUFG विश्लेषकांनी २०२६ साठी रुपयावर नकारात्मक दृष्टिकोन व्यक्त केला आहे, कारण सरकारच्या वित्तीय शिस्तीतील (fiscal discipline) प्रगतीची गती अपेक्षेपेक्षा कमी आहे आणि वाढत्या कर्जाच्या गरजांमुळे गुंतवणूकदारांचा उत्साह कमी होऊ शकतो. देशाची मोठी व्यापार तूट, जी वार्षिक $300 अब्ज पेक्षा जास्त असू शकते, यामुळे डॉलरची मागणी सतत वाढत राहते.

भविष्यातील अंदाज

निफ्टी 50 (Nifty 50) चा फॉरवर्ड प्राइस-टू-अर्निंग्स (P/E) गुणोत्तर सुमारे 21-22x आहे, जे जास्त मूल्यांकन दर्शवते आणि पुढील आर्थिक आव्हानांना सामोरे जाऊ शकते. ING Bank च्या विश्लेषकांनी वर्ष २०२६ च्या अखेरीस रुपया 87.00 पर्यंत मजबूत होण्याची शक्यता वर्तवली आहे, तर Société Générale च्या अंदाजानुसार, USD/INR मध्ये 92.00 ची पातळी पुन्हा तपासली जाऊ शकते, जर तेलाच्या किमती जास्त राहिल्या किंवा जागतिक जोखीम भावना (risk sentiment) बिघडली.