भारतातील मान्सून आता अस्थिर 'लो-प्रेशर सिस्टिम्स'वर (LPS) अधिक अवलंबून आहे. यामुळे एका भागात पूर तर दुसऱ्या भागात दुष्काळ अशी स्थिती निर्माण होत असून, ग्रामीण अर्थव्यवस्था, पिकांचे उत्पादन आणि महागाईसाठी हे मोठे आव्हान ठरत आहे.
भारतीय अर्थव्यवस्थेचा मुख्य आधार मानला जाणारा मान्सून आता एका मोठ्या बदलातून जात आहे. नवीन हवामान अहवालांनुसार, पाऊस आता देशभरात समान प्रमाणात पडण्याऐवजी, बंगालच्या उपसागरात तयार होणाऱ्या 'लो-प्रेशर सिस्टिम्स'वर (LPS) अधिक अवलंबून आहे. यामुळे कुठे अतिवृष्टी तर कुठे कोरडा दुष्काळ अशी विषम स्थिती निर्माण होत आहे.nn### पिकांवर आणि महागाईवर परिणामnnपूर्वी मान्सूनचा पाऊस देशभर बऱ्यापैकी समप्रमाणात पडत असे. मात्र, आता हे कमी दाबाचे पट्टे एका विशिष्ट मार्गावरून (मध्य भारताकडून वायव्येकडे) जात असल्यामुळे काही निवडक भागातच जोरदार पाऊस होतो, तर ईशान्य भारत आणि दक्षिण द्वीपकल्पातील काही भाग कोरडे राहतात. याचा थेट फटका खरिपाच्या पिकांना बसत आहे. जेव्हा पिकांचे उत्पादन विस्कळीत होते, तेव्हा त्याचा परिणाम थेट आपल्या अन्नधान्यांच्या महागाईवर (Food Inflation) होतो, कारण अन्नधान्य हा कंझ्युमर प्राईस इंडेक्सचा (CPI) एक महत्त्वाचा भाग आहे.nn### पायाभूत सुविधा आणि गुंतवणूकदारांसाठी धोकेnnपावसाच्या या लहरी स्वरूपामुळे पाणी व्यवस्थापन आणि धरणांमधील साठवणुकीवरही मोठा ताण येत आहे. पाणीटंचाईमुळे सिंचन आणि वीज निर्मितीवर परिणाम होत असून सरकारी तिजोरीवर आपदा व्यवस्थापनाचा भार वाढत आहे.nnगुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचा सल्ला: आता केवळ 'ऑल-इंडिया' सरासरी पावसावर अवलंबून राहणे चुकीचे ठरेल. त्याऐवजी राज्यानुसार पिकांची स्थिती, धरणांमधील पाणीसाठा आणि स्थानिक अन्नधान्यांच्या दरांकडे बारीक लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. हवामानातील हा बदल ग्रामीण अर्थव्यवस्थेची लवचिकता तपासणारा ठरेल.