भारतीय शेअर बाजार: एका बाजूला रेकॉर्ड ब्रेक तेजी, दुसरीकडे आयपीओ मार्केट पूर्णपणे शांत!

सेकंडरी मार्केटमध्ये तुफानी तेजी: गुंतवणूकदार सुरक्षिततेकडे वळले

जानेवारी २०२६ मध्ये भारतीय सेकंडरी मार्केटमध्ये प्रचंड उत्साह दिसून आला. इक्विटी कॅश मार्केटचा टर्नओव्हर ₹२३.९ लाख कोटींवर पोहोचला, जो गेल्या १६ महिन्यांतील सर्वाधिक आहे. सरासरी दैनिक टर्नओव्हर (ADT) देखील ₹१.२ लाख कोटींपर्यंत वाढला, जो मागील महिन्याच्या तुलनेत २७% आणि मागील वर्षाच्या तुलनेत २४% अधिक आहे. या तेजीला मुख्यत्वे मेनबोर्ड इक्विटीजने चालना दिली.

याच दरम्यान, एक्सचेंज ट्रेडेड फंड्स (ETFs) मध्ये १७४% ची जबरदस्त वाढ दिसून आली, तर सॉव्हरिन गोल्ड बॉण्ड्सची मागणी ९५% ने वाढली. जागतिक अनिश्चितता आणि देशांतर्गत किमतींमधील अस्थिरता यामुळे गुंतवणूकदार आता सुरक्षित मालमत्तांकडे वळत असल्याचे हे स्पष्ट संकेत आहेत. सोन्याचे दर ₹६३,००० ते ₹६५,००० प्रति १० ग्रॅम पर्यंत चढ-उतार करत होते, पण गुंतवणूकदारांचा ओढा कायम होता.

फ्युचर्स आणि ऑप्शन्ससारख्या डेरिव्हेटिव्ह्ज सेगमेंटमध्येही चांगली वाढ दिसली. इक्विटी फ्युचर्सचा ADT २९% नी वाढून १५ महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचला, तर इक्विटी ऑप्शन्सचा ADT ३५% नी वाढला.

प्रायमरी मार्केटची घसरगुंडी: आयपीओ मार्केटवर सावट

सेकंडरी मार्केटमधील या तेजीच्या विपरीत, प्रायमरी मार्केटमध्ये निधी उभारणीत मोठी घट दिसून आली. जानेवारी २०२६ मध्ये एकूण निधी उभारणी ₹१.१ लाख कोटींपर्यंत खाली आली, जी गेल्या २१ महिन्यांतील सर्वात कमी आहे. इक्विटी इश्यू ४५% आणि डेट इश्यू ५३% नी कमी झाले.

जानेवारीत, ८ कंपन्या आयपीओद्वारे बाजारात सूचीबद्ध झाल्या, ज्यापैकी ३ मेनबोर्ड इश्यूमधून केवळ ₹४,७६५ कोटींचा निधी उभारला गेला. हा आकडा मागील महिन्याच्या तुलनेत ७८% कमी आहे. या ३ मेनबोर्ड आयपीओंपैकी, ४ कंपन्यांनी इश्यूप्राइसपेक्षा जास्त प्रीमियमवर लिस्टिंग केली, तर ४ कंपन्या इश्यूप्राइसपेक्षा खाली आल्या, जे नवीन गुंतवणुकीबाबत गुंतवणूकदारांची अनिश्चितता दर्शवते.

अर्थव्यवस्थेचा आधार आणि गुंतवणूकदारांची भूमिका

या बाजारातील फरकाला देशाची आर्थिक स्थितीही कारणीभूत आहे. जानेवारी २०२६ मध्ये ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) महागाई २.७५% वर पोहोचला, जो भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) २%-४% च्या बँडमध्ये आहे. रेपो रेट ५.२५% वर स्थिर ठेवण्यात आला आहे. अर्थव्यवस्थेचा विकास दर FY26 साठी ७.४% राहण्याचा अंदाज आहे.

बाजारपेठेत ही सकारात्मक चिन्हे असतानाही, गुंतवणूकदारांचा कल सावध दिसत आहे. विदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार (FIIs) जानेवारी २०२६ मध्ये निव्वळ विक्रेते (net sellers) होते, परंतु देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) ही विक्री शोषून घेतली.

आयपीओचे मूल्यांकन आणि दीर्घकालीन परताव्याची चिंता

सध्याच्या बाजारातील परिस्थिती पाहता, आयपीओंमधील गुंतवणुकीचे मूल्यांकन आणि दीर्घकालीन परतावा यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. २०२४ मध्ये जिथे लिस्टिंग गेन्स ३०% होते, तिथे २०२५ मध्ये ते ९% पर्यंत खाली आले आहेत. आक्रमक प्राइसिंग आणि जास्त व्हॅल्युएशनमुळे गुंतवणूकदार नवीन आयपीओंमध्ये पैसे गुंतवण्याऐवजी ईटीएफ आणि सोन्यासारख्या सुरक्षित पर्यायांना प्राधान्य देत आहेत.