Whalesbook
भारताच्या अर्थव्यवस्थेने Q3 FY26 मध्ये 7.8% ची मजबूत GDP ग्रोथ नोंदवली आहे.
या आकडेवारीसाठी 2022-23 हे नवीन बेस इयर (Base Year) म्हणून वापरण्यात आले आहे, जे 2011-12 च्या जुन्या बेस इयरची जागा घेते. GST आणि प्रशासकीय नोंदींसारख्या सुधारित डेटा स्रोतांचा समावेश करण्यात आला आहे. या बदलांमुळे ऐतिहासिक आकडेवारीतही मोठे बदल झाले आहेत. FY24 ची ग्रोथ 7.2% (आधी 9.2% होती) आणि FY25 ची ग्रोथ 7.1% (आधी 6.5% होती) पर्यंत सुधारित केली गेली आहे. या सुधारित आकडेवारीमुळे भारत चीन (4.5%), अमेरिका (2.2%) आणि युरो क्षेत्राच्या (1.3%) तुलनेत जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी प्रमुख अर्थव्यवस्था ठरली आहे. उत्पादन आणि शेती क्षेत्रांसाठी 'डबल डिफ्लेशन' सारख्या नवीन पद्धतींचा वापर केला जात आहे.
या मजबूत वाढीमागे उत्पादन क्षेत्राचे (Manufacturing Sector) दमदार योगदान आहे, जे 13.3% ने वाढले आहे. हा सलग पाचवा तिमाही आहे ज्यात उत्पादन क्षेत्रात दुहेरी अंकी वाढ दिसून आली आहे. सेवा क्षेत्रानेही (Services Sector) 9.5% वाढ नोंदवली, ज्यात व्यापार, हॉटेल्स, वाहतूक आणि दळणवळण यांचा समावेश आहे. याउलट, शेती आणि संबंधित क्षेत्रांची वाढ Q3 FY26 मध्ये केवळ 1.4% राहिली, जी एकूण आर्थिक वाढीच्या तुलनेत खूपच कमी आहे.
मागणीच्या बाजूने पाहिल्यास, खाजगी ग्राहक खर्चात (Private Consumption Expenditure) 8.7% ची वाढ झाली आहे. सणासुदीचा काळ आणि लोकांची वाढलेली क्रयशक्ती हे यामागील प्रमुख कारण आहे. मात्र, गुंतवणूक (Gross Fixed Capital Formation) मागील तिमाहीतील 8.4% वरून 7.8% पर्यंत खाली आली आहे. सरकारी अंतिम उपभोग खर्चात (Government Final Consumption Expenditure) देखील 4.7% पर्यंत घट दिसून आली.
नवीन आकडेवारीमुळे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) सारख्या संस्थांनी व्यक्त केलेल्या GDP आकडेवारीच्या विश्वासार्हतेबद्दलच्या चिंता कमी होण्याची अपेक्षा आहे. नवीन बेस इयरमुळे अर्थव्यवस्थेतील बदल, डिजिटल सेवांचा उदय आणि ग्राहकांच्या बदलत्या सवयी अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेता येतील. अर्थतज्ज्ञांचा अंदाज आहे की FY26 साठी भारताचा GDP ग्रोथ रेट सुमारे 7.6% राहू शकतो. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) FY25-26 साठी 6.5% वाढीचा अंदाज वर्तवला आहे. असे अंदाज आहेत की भारत 2026 पर्यंत जपानला मागे टाकत जगातील चौथी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनेल.
उत्पादन आणि सेवा क्षेत्रातील मजबूत वाढ आणि शेती क्षेत्रातील सुस्ती यांच्यातील मोठे अंतर हे एक मोठे संरचनात्मक आव्हान आहे. शेती क्षेत्रातील ही पिछेहाट ग्रामीण मागणीवर परिणाम करू शकते. गुंतवणूक आणि सरकारी खर्चातील मंदी भविष्यातील भांडवली निर्मितीच्या स्थिरतेबद्दल प्रश्नचिन्ह निर्माण करते. जागतिक भू-राजकीय तणाव आणि व्यापारातील अडथळे यामुळे निर्यातीवर परिणाम झाला आहे, जी Q3 FY26 मध्ये 5.6% पर्यंत खाली आली. नवीन बेस इयरमुळे जुन्या आकडेवारीची तुलना करताना काळजी घेणे आवश्यक आहे, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये सावधगिरीचे वातावरण निर्माण होऊ शकते.
नवीन सांख्यिकीय प्रणाली अर्थव्यवस्थेतील महत्त्वपूर्ण संरचनात्मक बदल दर्शवते. उत्पादन, सेवा क्षेत्रांची कामगिरी आणि घरगुती मागणी यामुळे भारत आपली वाढीची गती कायम ठेवण्यासाठी चांगल्या स्थितीत आहे. शेती क्षेत्राची कामगिरी आणि खाजगी व सार्वजनिक गुंतवणुकीचा कल यावर नियामकांचे बारकाईने लक्ष असेल. नवीन GDP मालिकेची वाढलेली विश्वासार्हता भारताच्या जागतिक आर्थिक शक्ती बनण्याच्या मार्गावर एक स्पष्ट चित्र सादर करते.