Whalesbook
रँकिंग घसरली, पण ग्रोथ कायम
आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) च्या 'वर्ल्ड इकोनॉमिक आउटलूक' (World Economic Outlook) नुसार, 2025 मध्ये भारताची नॉमिनल जीडीपी (Nominal GDP) रँकिंग एका स्थानाने घसरून सहाव्या क्रमांकावर आली आहे. यामुळे युनायटेड किंगडम (United Kingdom) भारताच्या पुढे गेले आहे. ही घसरण मुख्यत्वे रुपयाच्या (Rupee) अमेरिकन डॉलरसमोरच्या अवमूल्यनामुळे (Depreciation) आणि जीडीपी मोजण्यासाठी बेस इयरमध्ये (Base Year) करण्यात आलेल्या बदलांमुळे झाली आहे. जेव्हा जीडीपीचे आकडे डॉलर्समध्ये रूपांतरित केले जातात, तेव्हा चलनाच्या कमजोर मूल्यामुळे ते कमी दिसतात. उदाहरणार्थ, 2024 मध्ये रुपया सुमारे 84.6 प्रति डॉलर होता, जो 2025 मध्ये 88.5 पर्यंत आणि एप्रिल 2026 पर्यंत अंदाजे 93.4350 पर्यंत घसरण्याची शक्यता आहे.
रुपयाचा दुहेरी परिणाम
कमजोर रुपयाचा फायदा निर्यातदारांना (Exporters) होतो, जसे की आयटी (IT) आणि फार्मा (Pharma) कंपन्या, कारण त्यांना रुपयांमध्ये जास्त कमाई होते. मात्र, दुसरीकडे कच्च्या तेलासारख्या (Crude Oil) आयात वस्तूंसाठी जास्त पैसे मोजावे लागतात, ज्यामुळे एव्हिएशन (Aviation) आणि मॅन्युफॅक्चरिंग (Manufacturing) क्षेत्रांवर भार येतो आणि महागाई (Inflation) वाढू शकते.
जगातील सर्वाधिक वाढणारी अर्थव्यवस्था
तरीही, ही नॉमिनल रँकिंगमधील घसरण म्हणजे भारतीय अर्थव्यवस्था कमकुवत झाली आहे, असे मुळीच नाही. उलट, देशांतर्गत मागणी (Domestic Demand) मजबूत असल्याने आणि आर्थिक लवचिकतेमुळे (Economic Resilience) भारताची प्रत्यक्ष जीडीपी वाढ (Real GDP Growth) जगात सर्वाधिक आहे. 2025-26 च्या आर्थिक वर्षाच्या दुसऱ्या तिमाहीत तर ही वाढ 8.2% पर्यंत पोहोचली आहे. पुढील वर्षासाठी (2026) भारताच्या प्रत्यक्ष जीडीपी वाढीचा अंदाज 6.2% ते 6.9% दरम्यान आहे, जो अमेरिका (अंदाजे 2%), युनायटेड किंगडम (अंदाजे 0.8%), जपान (अंदाजे 0.7%) आणि जर्मनी (अंदाजे 0.8%) यांसारख्या मोठ्या अर्थव्यवस्थांपेक्षा खूप जास्त आहे.
भविष्यातील वाटचाल आणि धोके
सध्याच्या नॉमिनल रँकिंग बदलांकडे दुर्लक्ष केल्यास, भारताचे आर्थिक भविष्य उज्ज्वल दिसत आहे. अंदाज आहे की 2030 पर्यंत भारत जर्मनीला मागे टाकत जगातील तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था (Third Largest Economy) बनू शकतो. हा विकास देशांतर्गत मागणी, संरचनात्मक सुधारणा (Structural Reforms) आणि अनुकूल लोकसंख्याशास्त्रामुळे (Demographics) शक्य होईल. थोडक्यात, रुपयाच्या चढ-उतारामुळे नॉमिनल जीडीपी आकडे बदलले असले तरी, भारताची मूळ अर्थव्यवस्था वेगाने वाढण्यासाठी सज्ज आहे. सध्याच्या जागतिक अनिश्चिततेत, विशेषतः मध्य पूर्वेतील तणाव (Middle East Conflict), कच्च्या तेलाच्या किमती वाढवू शकतो आणि महागाई वाढवू शकतो. तसेच, जागतिक कर्ज आणि भू-राजकीय तणाव (Geopolitical Divisions) देखील अनिश्चितता वाढवू शकतात. मात्र, एकूण चित्र पाहता, भारताची आर्थिक ताकद कायम आहे.