GDP वाढीचा वेग होणार मंदा
Moody's ने आपल्या अहवालात म्हटले आहे की, भारताची आर्थिक वाढ 2028 पर्यंत 6.3% पर्यंत खाली येऊ शकते. ही आशिया-पॅसिफिक (APAC) प्रदेशातील एकूणच कमी होणाऱ्या वाढीच्या ट्रेंडचाच एक भाग आहे. परंतु, अंतर्गत मजबूत मूलभूत तत्त्वांमुळे (fundamentals) भारत या प्रदेशात अव्वल राहील.
महागाई आणि रोजगाराचे चित्र
अहवालात काही महत्त्वाच्या देशांतर्गत समस्यांवरही प्रकाश टाकला आहे. 2026 मध्ये वार्षिक महागाई दर 4.5% पर्यंत वाढण्याची शक्यता आहे, जी सध्याच्या तुलनेत लक्षणीय वाढ असेल. तसेच, याच वर्षात बेरोजगारीचा दर 7% पर्यंत वाढू शकतो.
भू-राजकीय तणावाचा परिणाम
सध्या सुरु असलेल्या जागतिक भू-राजकीय तणावामुळे (geopolitical instability), विशेषतः मध्य पूर्वेतील तणावामुळे, कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठे चढ-उतार होत आहेत आणि पुरवठा साखळीवर (supply chain) परिणाम होत आहे. 2025 मध्ये सरासरी $68 प्रति बॅरल असलेल्या ब्रेंट क्रूड तेलाच्या किमती $100 च्या जवळ पोहोचल्या आहेत. भारतासारख्या आयात-अवलंबित (import-reliant) अर्थव्यवस्थेसाठी हे मोठे आव्हान आहे. तेलाच्या किमतीत $10 ची वाढ झाल्यास, चालू खात्यातील तूट (current account deficit) GDP च्या 0.4% ने वाढू शकते आणि रुपया कमकुवत होऊ शकतो. जर तेलाचे दर $130 प्रति बॅरलपर्यंत वाढले, तर भारताच्या आर्थिक वाढीवर 0.8% पर्यंत परिणाम होऊ शकतो.
आंतरराष्ट्रीय तुलना
मंदायची शक्यता असूनही, भारताची अर्थव्यवस्था अनेक प्रादेशिक प्रतिस्पर्धकांना मागे टाकेल असा अंदाज आहे. 2026-27 मध्ये चीनचा GDP ग्रोथ रेट सुमारे 4.5-4.8%, इंडोनेशियाचा 4.8-5.2% आणि व्हिएतनामचा 6.3-7.2% राहण्याची शक्यता आहे. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) आणि जागतिक बँक (World Bank) यांनी भारताची वाढ 2026-27 मध्ये 6.5-6.6% राहण्याचा अंदाज वर्तवला आहे, जो जागतिक सरासरीपेक्षा खूप जास्त आहे. गोल्डमन सॅक्स (Goldman Sachs) सारख्या संस्थांनी 2026 मध्ये 6.9% वाढीचा आशावादी अंदाज व्यक्त केला आहे.
धोरणात्मक आव्हाने
या आर्थिक दबावामुळे सरकार आणि रिझर्व्ह बँकेसमोर (RBI) मोठे आव्हान आहे. वाढत्या महागाईमुळे आणि रुपयावरील दबावामुळे व्याजदर कपातीला (interest rate cuts) विलंब होऊ शकतो, जे गुंतवणुकीला चालना देण्यासाठी आवश्यक आहे. उच्च तेल किमतींचा कंपन्यांच्या नफ्यावरही (corporate profitability) परिणाम होऊ शकतो, ज्यामुळे काही परिस्थितीत नफा 15-25% पर्यंत कमी होऊ शकतो.
एकूणच आर्थिक कल
सध्याच्या धोक्यांनंतरही, अनेक संस्थांचा असा विश्वास आहे की भारत 2027 पर्यंत सर्वात वेगाने वाढणारी प्रमुख अर्थव्यवस्था राहील. देशांतर्गत मजबूत मागणी (domestic demand) आणि सुरु असलेले सुधारणा उपाय (reforms) याला पाठिंबा देत आहेत. भारताचे आर्थिक भविष्य हे भू-राजकीय धोके आणि ऊर्जा किमती, महागाई व व्यापार यांवरील त्यांचे परिणाम किती प्रभावीपणे व्यवस्थापित केले जातात, यावर अवलंबून असेल.
