पाचव्या कौटिल्य इकॉनॉमिक कॉन्क्लेव्हमध्ये बोलताना शक्तिकांत दास यांनी भारताच्या आर्थिक मजबुतीचे श्रेय मागील दशकातील सुधारणांना दिले आहे. भारताचा रिअल जीडीपी **7.8%** दराने वाढत असताना, **2047** च्या दृष्टीने एआय, फायनान्शिअल डेप्थ आणि सस्टेनेबिलिटीवर भर देणारा पाच कलमी आराखडा त्यांनी सादर केला.
नवी दिल्ली येथील पाचव्या कौटिल्य इकॉनॉमिक कॉन्क्लेव्हमध्ये बोलताना, पंतप्रधान कार्यालयाचे प्रधान सचिव-२ शक्तिकांत दास यांनी स्पष्ट केले की, भारताची आजची आर्थिक स्थिरता ही योगायोग नसून मागील १० वर्षांत राबवलेल्या धोरणात्मक सुधारणांचे फलित आहे. बँकिंग, डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि फिस्कल पॉलिसीमधील बदलांमुळे भारत आज बाह्य धक्क्यांना तोंड देण्यास सक्षम बनला आहे.
अर्थव्यवस्थेची भक्कम स्थिती
चालू आर्थिक वर्षाच्या (FY27) पहिल्या तिमाहीत भारताचा रिअल जीडीपी 7.8% दराने वाढला आहे. बँकिंग क्षेत्रातही मोठी सुधारणा दिसून येत असून, जून 2026 पर्यंत ग्रॉस नॉन-परफॉर्मिंग ॲसेट्स (NPA) 1.68% वर खाली आले आहेत, जे भारतीय अर्थव्यवस्था अधिक सुरक्षित असल्याचे दर्शवते.
'विकसित भारत 2047' चे ५ स्तंभ
भविष्यातील विकासाचा वेग वाढवण्यासाठी सरकारने ५ प्रमुख क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित केले आहे:
- आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI): तंत्रज्ञान क्रांतीला चालना देणे.
- फायनान्शिअल डेप्थ: बाँड आणि पेन्शन मार्केटचा विस्तार करणे.
- स्ट्रॅटेजिक सेल्फ-रिलायन्स: आत्मनिर्भरतेवर अधिक भर.
- सस्टेनेबल क्लायमेट लीडरशिप: पर्यावरणपूरक विकासाला प्राधान्य.
- ह्युमन कॅपिटल: कुशल मनुष्यबळावर मोठी गुंतवणूक.
जागतिक आव्हाने आणि सावधगिरी
दास यांनी जागतिक अनिश्चिततेबद्दल इशाराही दिला आहे. भू-राजकीय तणाव आणि ऊर्जेच्या किमतींमधील चढ-उतार भारतीय बाजारावर परिणाम करू शकतात. प्रगत राष्ट्रांवरील सार्वजनिक कर्जाचा बोजा त्यांच्या जीडीपीच्या 110% पर्यंत पोहोचला असून, याचा परिणाम जागतिक बाँड यील्डवर होण्याची शक्यता आहे. तसेच, एआय तंत्रज्ञानाच्या प्रसारासोबत सायबर सुरक्षा आणि डेटा गव्हर्नन्सची आव्हाने पेलावी लागतील, असेही त्यांनी नमूद केले.