इलेक्ट्रिक वाहनांच्या चार्जिंगला मोठा अडथळा! ४५% घरांमध्ये वीज कनेक्शन अपुरे

भारतात इलेक्ट्रिक वाहनांना (EV) प्रोत्साहन मिळत असले तरी, एक नवीन रिपोर्टनुसार, ४५% घरांमध्ये EV चार्जर बसवण्यासाठी आवश्यक असलेले वीज कनेक्शन अपुरे आहेत. यामुळे EV च्या व्यापक वापरास विलंब होण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदारांसाठी, हे घरगुती वीज जोडणी आणि पायाभूत सुविधांमध्ये मोठी संधी निर्माण करू शकते, पण वाहन विक्रीच्या गतीवर याचा परिणाम होऊ शकतो.

धक्कादायक आकडेवारी समोर

ऊर्जा कार्यक्षम अर्थव्यवस्थांसाठी युती (AEEE) आणि Kazam यांनी केलेल्या एका अभ्यासात धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. या अभ्यासात तब्बल ८०,००० हून अधिक निवासी EV चार्जर इन्स्टॉलेशनचे विश्लेषण करण्यात आले. यातून असे दिसून आले आहे की, सध्या भारतातील सुमारे ४५% घरांमध्ये इलेक्ट्रिक वाहन (EV) चार्जरच्या अतिरिक्त भार पेलण्यासाठी आवश्यक असलेले इलेक्ट्रिकल सिस्टीम (Electrical System) सक्षम नाही.

या आवश्यक अपग्रेड्सशिवाय, अनेक घरं आणि अपार्टमेंट्समधील सध्याची इलेक्ट्रिकल पायाभूत सुविधा सर्किट ब्रेकर ट्रिप होणे, वायर जास्त गरम होणे आणि ट्रान्सफॉर्मर निकामी होणे यांसारख्या धोक्यांना सामोरे जाऊ शकतात. यामुळे स्पष्ट होते की, इलेक्ट्रिक मोबिलिटीमधील बदल केवळ वाहनांपुरता मर्यादित नसून, घरांच्या आत आणि निवासी इमारतींमधील वीज पुरवठा पायाभूत सुविधांच्या सज्जतेवर अवलंबून आहे.

पायाभूत सुविधांचा अडथळा

यामागील मुख्य समस्या जुन्या इलेक्ट्रिकल सिस्टीमच्या डिझाइनमध्ये आहे, ज्या EV चार्जिंगसाठी लागणाऱ्या उच्च आणि सातत्यपूर्ण वीज मागणीसाठी तयार केल्या नव्हत्या. जेव्हा एकाच इमारतीत अपग्रेड्सशिवाय अनेक चार्जर बसवले जातात, तेव्हा यामुळे स्थानिक पातळीवर वीज खंडित होऊ शकते आणि व्होल्टेजमध्ये अस्थिरता येऊ शकते.

तांत्रिक वीज ग्रीडवरील ताणाव्यतिरिक्त, हा अभ्यास व्यावहारिक अडचणींवरही प्रकाश टाकतो. अनेक शहरी गृहनिर्माण सोसायट्यांमध्ये चार्जर्स बसवण्यासाठी मर्यादित पार्किंगची जागा आहे. तसेच, जुन्या इमारतींना या चार्जर्सना सपोर्ट करण्यासाठी कशाप्रकारे रेट्रोफिट (Retrofit) केले जावे यासाठी सध्या कोणतीही स्पष्ट राष्ट्रीय मार्गदर्शक तत्त्वे नाहीत. आग सुरक्षा आणि इलेक्ट्रिकल अपग्रेड्सचा जास्त खर्च या चिंतांमध्ये भर घालतात, ज्यामुळे संभाव्य EV खरेदीदारांसाठी हा एक मोठा अडथळा ठरत आहे.

गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्व

बाजार निरीक्षकांसाठी, ही परिस्थिती वाहन उत्पादक आणि पायाभूत सुविधा प्रदाते यांच्यात स्पष्ट फरक दर्शवते. EV विक्रीची ध्येये ग्राहकांच्या स्वीकृतीवर अवलंबून असली तरी, प्रत्यक्ष यश हे घरं या वाहनांना सपोर्ट करू शकतात की नाही यावर अवलंबून असेल.

हा बदल बाजारातील 'Pick and Shovel' संधींवर प्रकाश टाकतो. इलेक्ट्रिकल केबल्स, वायर्स, स्विचगियर (Switchgear) आणि ट्रान्सफॉर्मर (Transformer) उत्पादनात गुंतलेल्या कंपन्यांना घरगुती इलेक्ट्रिकल अपग्रेड्स आणि ग्रीड आधुनिकीकरणासाठी मागणी वाढल्यास दीर्घकालीन फायदा होऊ शकतो. दुसरीकडे, या अपग्रेड्सचा जास्त खर्च आणि नियामक प्रगतीचा संभाव्य मंद वेग, निवासी बाजारात इलेक्ट्रिक कारकडे जलद संक्रमणाची अपेक्षा करणाऱ्या वाहन उत्पादकांसाठी तात्पुरता अडथळा ठरू शकतो.

गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?

EV क्षेत्राचा मागोवा घेणाऱ्या गुंतवणूकदारांनी केवळ वाहन विक्रीच्या आकड्यांपलीकडे पाहायला हवे. पुढील महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे सरकारी धोरणे आणि गृहनिर्माण सोसायट्यांसाठी एक एकीकृत नियामक आराखडा तयार करणे. स्पष्ट बिल्डिंग कोड्स (Building Codes) आणि ग्रीड अपग्रेड्ससाठी सबसिडी (Subsidy) मिळाल्यास EV स्वीकृतीतील अडथळे लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतात.

याव्यतिरिक्त, विद्युत उपकरण क्षेत्रात (Electrical Equipment Sector) दिसून येणारे ट्रेंड्स, विशेषतः पॉवर डिस्ट्रिब्युशन कंपन्या (Power Distribution Companies) आणि बिल्डर्स (Builders) निवासी वितरण ट्रान्सफॉर्मर आणि अंतर्गत वायरिंग अपग्रेड करण्यावर खर्च वाढवतात की नाही, याकडे लक्ष दिले जाऊ शकते. या पायाभूत सुविधांच्या अद्ययावतीकरणाची गती, मास-मार्केट EV चा वापर व्यावसायिक वापराकडून व्यापक निवासी वापराकडे किती लवकर जाऊ शकतो हे ठरवेल.