जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या 'AI शर्यती'मागे धावण्यापेक्षा भारताने आपल्या डिजिटल पायाभूत सुविधांचा वापर करून उत्पादकता वाढवण्यावर लक्ष केंद्रित करणे अधिक फायदेशीर ठरेल, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे.
जगभरात सध्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेची (AI) एक मोठी शर्यत लागल्याचे चित्र आहे. मात्र, रेल्वेच्या विस्तारापासून इंटरनेटच्या वापरापर्यंतचा इतिहास पाहिला, तर लक्षात येते की, तंत्रज्ञान विकसित करणाऱ्यांपेक्षा त्याचा वापर करून कार्यक्षमता वाढवणाऱ्यांनाच अधिक फायदा झाला आहे.\n\nभारतीय आयटी (IT) कंपन्या आणि गुंतवणूकदारांसाठी धडा स्पष्ट आहे: प्रचंड भांडवल खर्च करून स्वतःची मॉडेल्स बनवण्यापेक्षा 'ॲबसॉर्प्शन फ्रंटियर'वर (Absorption Frontier) लक्ष केंद्रित करणे गरजेचे आहे. अमेरिका किंवा चीनसारख्या देशांशी भांडवली स्पर्धेत उतरल्यास त्याचा फटका कंपनीच्या ताळेबंदाला बसू शकतो. त्याऐवजी, भारताची भक्कम डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चर (DPI) जसे की UPI आणि Aadhaar स्टॅकचा वापर AI साठी करणे, ही भारतासाठी खरी ताकद ठरू शकते.\n\n### गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?\n\nकंपन्यांच्या तिमाही निकालांचे विश्लेषण करताना, केवळ त्यांच्या R&D खर्चाकडे न पाहता, व्यवस्थापन त्या तंत्रज्ञानाचा वापर करून मार्जिन्स (Margins) कशा सुधारत आहेत, अंतर्गत प्रक्रिया कशा स्वयंचलित (Automate) करत आहेत आणि क्लायंटला कशी उच्च दर्जाची सेवा देत आहेत, हे तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कोणताही स्पष्ट परतावा नसताना केवळ R&D वर मोठा खर्च करणाऱ्या कंपन्यांचे कॅश फ्लो (Cash Flow) आणि नफ्यावर दबाव येऊ शकतो.\n\nभविष्यात ज्या कंपन्या AI चा वापर करून आपली उत्पादकता आणि स्केलेबिलिटी (Scalability) सिद्ध करतील, त्याच दीर्घकाळ टिकून राहतील. गुंतवणूकदारांनी आता केवळ 'हायप' (Hype) न पाहता, प्रत्यक्ष व्यवसायात होणारा फायदा (Utility) मोजणे गरजेचे आहे.