पुढील दोन वर्षांत भारतीय रुपया डॉलरच्या तुलनेत कमकुवत होण्याची शक्यता आहे. FY27 पर्यंत रुपया ₹97 पर्यंत घसरू शकतो, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. ऊर्जा आयात खर्च, भारत आणि अमेरिकेतील व्याजदरातील तफावत आणि हवामानाशी संबंधित धोके यांमुळे ही घसरण अपेक्षित आहे.
रुपयाच्या घसरणीमागे काय कारणं?
सध्या भारतीय रुपया डॉलरच्या तुलनेत सुमारे ₹95.40 च्या पातळीवर आहे. मात्र, पुढील काळात रुपया कमकुवत होण्याची शक्यता आहे. संशोधनाच्या अंदाजानुसार, मार्च 2027 पर्यंत रुपया ₹97 पर्यंत घसरू शकतो. त्यानंतर FY28 पर्यंत तो ₹99 पर्यंत जाण्याचीही शक्यता आहे. यामागे जागतिक आर्थिक दबाव आणि देशांतर्गत अर्थव्यवस्थेतील संरचनात्मक आव्हानं प्रमुख कारणं आहेत.
रुपयावर परिणाम करणारे घटक:
ऊर्जा आयात खर्च: भारत अजूनही मोठ्या प्रमाणावर क्रूड ऑइलची आयात करतो. अमेरिका आणि इराणमधील संघर्षामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमती वाढल्या आहेत. भारतात या आयातीसाठी डॉलरची गरज असल्याने, तेलाच्या वाढत्या किमती रुपयावर दबाव आणत आहेत.
व्याजदरातील तफावत: रुपया मजबूत राहण्यासाठी, भारतीय मालमत्तेवरील परतावा अमेरिकेतील परताव्यापेक्षा जास्त असणे आवश्यक आहे. मात्र, भारत आणि अमेरिकेतील व्याजदरातील तफावत कमी होत आहे. अमेरिकेचे फेडरल रिझर्व्ह 2026 पर्यंत आपले व्याजदर 3.75% ठेवण्याची शक्यता आहे. यामुळे गुंतवणूकदारांना भारतीय मालमत्तेत पैसे गुंतवण्याचे आकर्षण कमी होऊ शकते.
हवामान आणि संरचनात्मक धोके:
'सुपर एल निनो'चा धोका: 2026 मध्ये 'सुपर एल निनो' हवामान बदलाचा धोका वर्तवला जात आहे. यामुळे मान्सूनवर परिणाम होऊन कृषी उत्पादनात घट होऊ शकते. याचा सामना करण्यासाठी भारताला अन्नधान्य आयात वाढवावी लागेल, ज्यामुळे परकीय चलन साठ्यावर ताण येईल आणि रुपया कमकुवत होईल.
सेवा निर्यातीवरील परिणाम: आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या (AI) वाढत्या वापरामुळे जागतिक तंत्रज्ञान कंपन्यांमध्ये नोकर भरतीचे स्वरूप बदलत आहे. याचा परिणाम भारताच्या IT आणि सॉफ्टवेअर सेवा निर्यातीवर होण्याची चिंता आहे, ज्यामुळे डॉलर मिळवण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
या सर्व दबावांना तोंड देण्यासाठी, भारतीय सरकार आणि रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) परकीय गुंतवणूक आकर्षित करण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत. सुमारे $40 अब्ज डॉलर आधीच देशात आले आहेत. गुंतवणूकदारांसाठी, RBI चलन अस्थिरता कशी व्यवस्थापित करते यावर लक्ष ठेवावे लागेल. RBI केवळ टोकाच्या चढ-उतारांना कमी करण्यावर लक्ष केंद्रित करते. त्यामुळे, क्रूड ऑइलच्या किमती, व्यापार तूट आणि मान्सूनच्या अपडेट्स यांवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. ज्या कंपन्या आयात किंवा डॉलर-आधारित कर्जांवर अवलंबून आहेत, त्यांच्या नफ्यावर याचा परिणाम होऊ शकतो.