अमेरिकेच्या डॉलरसमोर भारतीय रुपयाची घसरण सुरूच आहे. आज सकाळी रुपया **19** पैशांनी घसरून **95.16** वर पोहोचला. मध्य पूर्वेतील तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात **$76** प्रति बॅरलपर्यंत वाढ झाली आहे, ज्याचा थेट परिणाम रुपयावर होत आहे.
रुपयावर वाढत्या तेलाच्या किमतींचा दबाव
बुधवारी भारतीय रुपयाने अमेरिकेच्या डॉलरसमोर सत्र 95.16 वर सुरू केले, जे मागील बंद 94.97 च्या तुलनेत 19 पैशांची घसरण दर्शवते. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमती $76 प्रति बॅरलच्या जवळ पोहोचल्या आहेत. मध्य पूर्वेतील वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे (Geopolitical Tensions) तेलाच्या दरात वाढ झाली आहे.
भारताच्या अर्थव्यवस्थेसाठी हे अत्यंत चिंताजनक आहे, कारण देश आपल्या तेलाच्या गरजेपैकी मोठा भाग आयात करतो. तेलाच्या वाढलेल्या किमतींमुळे तेल विपणन कंपन्यांना (Oil Marketing Companies) जास्त डॉलर्सची गरज भासते, ज्यामुळे रुपयावर अतिरिक्त दबाव येतो.
डॉलरची वाढती मजबुती
तेलाच्या किमतींव्यतिरिक्त, अमेरिकन डॉलर इंडेक्स (US Dollar Index) 101.11 पर्यंत वाढला आहे. डॉलर मजबूत झाल्यास, रुपयासारख्या उदयोन्मुख बाजारपेठेतील (Emerging Market) चलनांना गुंतवणूकदारांकडून कमी पसंती मिळते. यामुळे परदेशी गुंतवणूकदार अमेरिकन मालमत्तांकडे (Assets) वळू शकतात.
प्रादेशिक बाजारातील स्थिती
ही परिस्थिती केवळ भारतापुरती मर्यादित नाही. आशियातील अनेक चलनांवर याचा परिणाम दिसून येत आहे. मलेशियाचे रिंगगिट 0.27% नी घसरले, तर जपानी येन, फिलिपिनो पेसो आणि थाई बहत यांसारख्या चलनांमध्येही घट झाली. दक्षिण कोरियन वोन आणि सिंगापूर डॉलरमध्येही थोडी घसरण दिसली. मात्र, इंडोनेशियन रुपियामध्ये किरकोळ वाढ नोंदवण्यात आली.
गुंतवणूकदार आणि व्यवसायांवरील परिणाम
रुपयाच्या या अस्थिरतेचा आयातीवर अवलंबून असलेल्या कंपन्यांवर, जसे की तेल आणि वायू उत्पादक, पेंट उत्पादक आणि एअरलाइन्सवर, नकारात्मक परिणाम होतो. कारण यामुळे कच्चा माल आणि इंधन खरेदी करणे महाग होते.
दुसरीकडे, आयटी (IT) सेवा आणि फार्मास्युटिकल निर्यातदार कंपन्या, ज्यांचा महसूल डॉलर्समध्ये असतो, त्यांना मात्र फायदा होऊ शकतो. कारण डॉलर मजबूत झाल्यास त्यांच्या रुपयातील कमाई वाढू शकते.
भविष्यात, रुपयाची दिशा जागतिक तेल किमती आणि अमेरिकेतील व्याजदरांवर (U.S. Treasury Yields) अवलंबून असेल. जर मध्य पूर्वेतील तणाव वाढला, तर तेलाच्या किमती अजून वाढू शकतात आणि रुपयावर दबाव कायम राहू शकतो. याउलट, जर परिस्थिती शांत झाली, तर रुपयाला स्थिरता मिळू शकते.