आज, २ जुलै २०२६ रोजी, भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरसमोर १८ पैशांनी घसरून ९५.३४ वर बंद झाला. देशांतर्गत शेअर बाजार तेजीत असूनही, परदेशी गुंतवणूकदारांची (FII) सातत्याने होणारी विक्री आणि आयातदारांकडून डॉलरची वाढती मागणी यामुळे रुपयावर दबाव कायम आहे. २०२६ मधील परदेशी फंडांचा एकूण तोटा मागील वर्षाच्या तुलनेत जास्त झाला आहे.
रुपयाची घसरण कायम
आज, २ जुलै २०२६ रोजी, भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत १८ पैशांनी घसरून ९५.३४ या पातळीवर बंद झाला. दिवसाच्या सुरुवातीला रुपयाने काही प्रमाणात सावरण्याचे संकेत दिले होते, परंतु ही गती टिकवता आली नाही. रुपयाच्या अवमूल्यनाचे मुख्य कारण म्हणजे आयातदार आणि कंपन्यांकडून डॉलरची जोरदार मागणी, तसेच परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांकडून (FII) भारतीय मालमत्तेची सुरू असलेली विक्री.
FII च्या पैशांचा ओघ बाहेर
रुपयावरील हा दबाव परदेशी गुंतवणुकीच्या मोठ्या बहिर्गाशी जोडलेला आहे. जून २०२६ मध्येच, परदेशी गुंतवणूकदारांनी तब्बल ₹४९,३४० कोटी काढून घेतले. विशेष म्हणजे, २०२६ मध्ये आतापर्यंत झालेला एकूण निधीचा तोटा ₹२.७ लाख कोटी इतका झाला आहे, जो संपूर्ण २०२५ वर्षातील एकूण तोट्यापेक्षा जास्त आहे. परदेशी गुंतवणूकदारांकडून होणारी ही सततची विक्री रुपयाचा पुरवठा वाढवते, कारण ते आपले पैसे डॉलर्समध्ये रूपांतरित करतात, ज्यामुळे चलनाचे मूल्य नैसर्गिकरित्या कमी होते.
शेअर बाजार आणि रुपयामधील तफावत
याच दिवशी देशांतर्गत शेअर बाजारात तेजी दिसून आली. सेन्सेक्स ५७९.४८ अंकांनी वाढला, तर निफ्टी १६९.८५ अंकांनी वधारला. असे असूनही रुपया घसरला आहे. हे दर्शवते की देशांतर्गत गुंतवणूकदार शेअर बाजाराला आधार देत आहेत, परंतु चलन बाजार मोठ्या आर्थिक प्रवाहामुळे आणि परकीय चलनाच्या मागणीमुळे प्रभावित होत आहे. शेअर निर्देशांकांची वाढ आणि रुपयाची घसरण यातील तफावत दर्शवते की बाजारातील भावना आणि चलनाची ताकद सध्या वेगवेगळ्या दिशेने जात आहे.
आयातदारांवरील दबाव
जेव्हा रुपया कमकुवत होतो, तेव्हा आयात महाग होते. कच्चा माल किंवा इंधन आयात करणाऱ्या कंपन्यांना जास्त रुपये मोजावे लागतात, ज्यामुळे त्यांच्या नफ्यावर परिणाम होतो. जागतिक ब्रेंट क्रूड तेलाच्या किमती USD 70.55 प्रति बॅरलपर्यंत खाली आल्याने आयात बिलात काही प्रमाणात दिलासा मिळाला असला तरी, रुपयाला कमकुवत होण्यापासून रोखण्यासाठी ते पुरेसे नाही. गुंतवणूकदारांसाठी, हे तिमाही निकालांमध्ये एक महत्त्वाचा घटक ठरू शकतो.
गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?
गुंतवणूकदारांनी FII विक्रीचा हा कल किती काळ टिकतो याकडे लक्ष द्यावे. अमेरिकन डॉलरची जागतिक पातळीवरील इतर प्रमुख चलनांशी तुलना (डॉलर इंडेक्स) देखील महत्त्वपूर्ण ठरेल; जर डॉलर जागतिक स्तरावर मजबूत राहिला, तर रुपयावर दबाव कायम राहील. याव्यतिरिक्त, अमेरिकेच्या रोजगार डेटा आणि अमेरिका-इराण करारासंबंधी भू-राजकीय परिस्थितीतील घडामोडी बाजाराची दिशा बदलू शकतात. जर चलन ९५.६० सारख्या खालच्या पातळीच्या जवळ पोहोचले, तर भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) हस्तक्षेप करेल की नाही याकडे व्यापारी आणि गुंतवणूकदारांचे लक्ष असेल.