तेलाच्या वाढत्या किमती आणि भू-राजकीय तणावामुळे भारतीय रुपया आज डॉलरसमोर घसरला आहे. रुपया **96** चा महत्त्वाचा टप्पा ओलांडून खाली आला आहे. RBI यावर लक्ष ठेवून असले तरी, जागतिक अनिश्चिततेमुळे रुपयावर दबाव कायम आहे.
रुपयाची मोठी घसरण
आज सकाळी सुरुवातीच्या व्यापारात भारतीय रुपयावर मोठे विक्रीचे दडपण आले. डॉलरच्या तुलनेत रुपया 96 च्या पातळीच्या खाली घसरला. सोमवारी रुपया 95.62 वर बंद झाला होता, जो जून महिन्याच्या सुरुवातीपासूनचा नीचांक होता. या घसरणीमुळे चालू आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीपासून रुपया सुमारे 0.8% पेक्षा जास्त कमजोर झाला आहे.
कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि जागतिक तणाव
रुपयाच्या या घसरणीमागे आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली वाढ हे मुख्य कारण आहे. भारत हा तेलाचा मोठा आयातदार देश असल्याने, ऊर्जेच्या खर्चातील वाढीचा थेट परिणाम देशाच्या व्यापार संतुलनावर होतो. जेव्हा तेलाच्या किमती वाढतात, तेव्हा आयातीसाठी डॉलर्सची मागणी वाढते, ज्यामुळे रुपयावर दबाव येतो. या परिस्थितीत, भू-राजकीय तणावामुळे गुंतवणूकदार सुरक्षित मालमत्ता जसे की अमेरिकन डॉलरकडे वळत आहेत, ज्यामुळे उदयोन्मुख बाजारपेठेतील चलनांवर (emerging market currencies) दबाव येत आहे.
RBI चा हस्तक्षेप आणि बाजाराची प्रतिक्रिया
रुपयाची घसरण थांबवण्यासाठी, सरकारी बँकांनी बाजारात डॉलर विकण्यास सुरुवात केली, जी सहसा भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) च्या सूचनेनुसार केली जाते. या हस्तक्षेपाने सोमवारी रुपयाला थोडा आधार दिला होता, परंतु आजच्या व्यापारात डॉलरची वाढती मागणी जास्त दिसून येत आहे. बाजारातील स्थिरतेसाठी RBI ची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. ते एकाच वेळी स्पर्धात्मक चलन राखणे आणि आयात खर्चावर परिणाम करू शकणारी अतिरिक्त अस्थिरता टाळणे, या दोन्ही गोष्टींचा समतोल साधण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
आगामी आर्थिक आकडेवारी
रुपयाच्या नजीकच्या काळातील दिशेवर जागतिक मॅक्रोइकॉनॉमिक आकडेवारीचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. बाजार सहभागी बुधवारच्या अमेरिकन ग्राहक किंमत निर्देशांक (US Consumer Price Index) डेटाच्या प्रकाशनाची वाट पाहत आहेत. या महागाईच्या आकडेवारीमुळे अमेरिकेच्या व्याजदरांच्या भविष्यातील दिशेबद्दल अधिक स्पष्टता मिळण्याची अपेक्षा आहे, ज्याचा थेट परिणाम डॉलर इंडेक्सच्या मजबुतीवर होतो. जर अमेरिकेतील महागाई कायम राहिली, तर डॉलर मजबूत राहू शकतो, ज्यामुळे रुपयावर दबाव कायम राहील. याव्यतिरिक्त, परकीय गुंतवणुकीचा ओघ, भारताची व्यापार तूट आणि कंपन्यांची परदेशी चलनाची मागणी यासारखे घटक देखील महत्त्वाचे ठरतील.