भारतीय बाजारात मोठी घसरण! जागतिक तणाव आणि व्याजदर वाढीच्या चिंतेने गुंतवणूकदार हादरले

गुरुवारी, 19 फेब्रुवारी 2026 रोजी भारतीय शेअर बाजारात मोठी उलथापालथ झाली. तीन दिवसांची तेजी थांबवत, केंद्रीय अर्थसंकल्पापासूनची ही सर्वात मोठी इंट्रा-डे (Intra-day) घसरण ठरली. Nifty 50 1.41% घसरून 25,454.35 अंकांवर बंद झाला, तर BSE Sensex 1.48% घसरून 82,498.14 अंकांवर स्थिरावला. या व्यापक घसरणीमुळे गुंतवणूकदारांचे अंदाजे ₹6.79 लाख कोटी बुडाले. बाजारातील अस्थिरता दर्शवणारा इंडिया VIX (India VIX) 10% पेक्षा जास्त वाढून 13.50 च्या जवळ पोहोचला, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांची चिंता वाढल्याचे दिसून आले. Sensex चे जवळपास सर्व आणि Nifty 50 चे बरेचसे शेअर्स लाल चिन्हात (Red) होते, जी व्यापक विक्रीचा संकेत देत होती. Nifty Midcap 100 1.59% आणि Nifty Smallcap 100 1.27% घसरले, तर सर्व सेक्टोरल इंडेक्समध्येही घट झाली. विशेषतः एव्हिएशन, ऑटो, बँकिंग आणि FMCG सेक्टर्समध्ये मोठी कमजोरी दिसून आली.

बाजारात एवढ्या मोठ्या घसरणीचे मुख्य कारण अमेरिका आणि इराणमधील वाढता भू-राजकीय तणाव होते. अमेरिकेच्या संभाव्य हल्ल्यांच्या तयारीच्या बातम्यांमुळे युद्धाची भीती वाढली. या अस्थिरतेमुळे जागतिक ऊर्जा बाजारावर थेट परिणाम झाला, कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमती वाढल्या. ब्रेंट क्रूड (Brent Crude) $71.50 प्रति बॅरल आणि WTI क्रूड (WTI Crude) $66.50 प्रति बॅरलच्या जवळ पोहोचले. यामुळे भारतासारख्या आयात-अवलंबून असलेल्या देशांमध्ये पुरवठा खंडित होण्याची आणि महागाई (Inflation) वाढण्याची चिंता वाढली.

यावर आणखी भर म्हणजे अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या (US Federal Reserve) जानेवारी महिन्यातील बैठकीचे इतिवृत्त (Meeting Minutes). त्यातून असे संकेत मिळाले की जर महागाई नियंत्रणात आली नाही, तर व्याजदरात (Interest Rate) आणखी वाढ केली जाऊ शकते. अमेरिकन 10-वर्षांच्या ट्रेझरी यील्ड्समध्ये (US 10-Year Treasury Yields) वाढ होऊन ते 4.10% च्या वर गेले. यामुळे अमेरिकेबाहेरील (Emerging Markets) देशांमधून पैसा अमेरिकेकडे आकर्षित होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे रुपयासारख्या चलनांवर दबाव येऊ शकतो. USD/INR एक्सचेंज रेट 91.1700 पर्यंत वाढला, जो रुपयाचे अवमूल्यन दर्शवतो. या आंतरराष्ट्रीय घटनांच्या एकत्रित परिणामामुळे 'रिस्क-ऑफ' (Risk-off) भावना निर्माण झाली, ज्यामुळे जोरदार प्रॉफिट-टेकिंग (Profit-taking) आणि पोझिशन्स लिक्विडेट (Liquidate) केल्या गेल्या.

बाजारातील विक्रीचा सर्वाधिक फटका मिड आणि स्मॉल-कॅप कंपन्यांना बसला. या कंपन्या रिस्कला अधिक संवेदनशील असतात. Nifty Smallcap 100 चा P/E रेशो (Price-to-Earnings Ratio) 30.7 आणि Nifty Midcap 100 चा 33.45 होता. यावरून असे दिसून येते की या सेगमेंटमधील मूल्यांकने (Valuations) जास्त होती आणि भावना बदलल्यास त्या असुरक्षित ठरल्या. हे जगातील इतर उदयोन्मुख बाजारपेठांच्या (Emerging Markets) तुलनेत खूपच वेगळे आहे, जिथे MSCI Emerging Markets Index चा P/E रेशो जानेवारी 2026 पर्यंत फक्त 18.32 होता. जानेवारी 2026 पर्यंतच्या 12 महिन्यांत, भारतीय बाजाराची कामगिरी 7.09% घसरली होती, तर दक्षिण कोरियासारख्या बाजारपेठांमध्ये मोठी वाढ झाली होती.

विश्लेषकांनी (Analysts) आता सावधगिरी बाळगण्याचा सल्ला दिला आहे. गुंतवणूकदारांनी फंडामेंटली मजबूत असलेल्या कंपन्यांवर लक्ष केंद्रित करावे आणि बाजाराची दिशा स्पष्ट होण्याची वाट पाहावी, असे त्यांचे मत आहे. Nifty 50 ला 26,000 च्या वर परत जावे लागेल, तरच बाजारात पुन्हा सकारात्मकता (Sentiment) येण्याची शक्यता आहे. सध्या भू-राजकीय घडामोडी आणि महागाईच्या ट्रेंड्सचा बाजारावर मोठा प्रभाव राहील.