भारतीय शेअर बाजारात आज सपाट सुरुवात, जागतिक तणाव आणि तेलाच्या किमतींची चिंता

जागतिक स्तरावरील अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर आज, १० एप्रिल रोजी भारतीय शेअर बाजारात सपाट सुरुवात झाली. काल, ९ एप्रिल रोजी झालेल्या मोठ्या नफा वसुलीमुळे (profit-taking) आणि वित्तीय क्षेत्रातील शेअर्सच्या विक्रीमुळे बाजारात मोठी घसरण झाली होती, ज्यामुळे सलग पाच दिवसांची तेजी थांबली. गुंतवणूकदारांच्या भावनांमध्ये सावधपणा दिसून येत आहे, जो भू-राजकीय घडामोडी, कच्च्या तेलाच्या किमती आणि परदेशी तसेच देशांतर्गत गुंतवणूकदारांच्या वेगवेगळ्या प्रवाहांमुळे प्रभावित झाला आहे.

काल, ९ एप्रिल रोजी भारतीय शेअर बाजारात मोठी घसरण पाहायला मिळाली. BSE सेन्सेक्स (Sensex) ९३१.२५ अंकांनी (१.२०%) घसरून ७६,६३१.६५ वर बंद झाला, तर NSE निफ्टी ५० (Nifty 50) २२२.२५ अंकांनी (०.९३%) घसरून २३,७७५.१० वर आला. या घसरणीचे एक मुख्य कारण म्हणजे वित्तीय क्षेत्रातील शेअर्सची विक्री, जे आधीच खूप जास्त मूल्यांकनावर (high valuations) ट्रेड करत होते. HDFC Bank आणि ICICI Bank सारख्या बँकांचे पी/ई गुणोत्तर (P/E ratio) साधारणपणे १५.८३-१६.७७ आणि १६.२-१६.६३ च्या दरम्यान होते, जे बँकिंग उद्योगाच्या सरासरी १२.६ पेक्षा खूप जास्त आहे. निफ्टी ५० चे एकूण पी/ई गुणोत्तर सुमारे २०.८९-२१.२० आहे, जे सध्याच्या आर्थिक परिस्थितीत नफ्यात कोणतीही छोटीशी निराशा देखील बाजाराला महागात पडू शकते हे दर्शवते.

जागतिक बाजारांचा विचार केल्यास, ९ एप्रिल रोजी अमेरिकेतील शेअर बाजार मध्यपूर्वेतील संघर्ष निराकरणाच्या चर्चेमुळे वाढले होते. मात्र, आशियाई बाजारात मर्यादित वाढ दिसली, कारण व्यापारी शांतता चर्चेबाबत सावध होते. या संमिश्र जागतिक संकेतांमुळे भारतीय बाजाराला कोणतीही स्पष्ट दिशा मिळणे कठीण झाले आहे.

मध्य पूर्वेतील वाढता भू-राजकीय तणाव भारतीय अर्थव्यवस्था आणि बाजारावर परिणाम करत आहे. अमेरिका आणि इराणमधील संघर्ष तसेच इस्रायलच्या लेबनॉनमधील कारवाईमुळे तेलाच्या पुरवठ्यात व्यत्यय येण्याची भीती पुन्हा वाढली आहे, विशेषतः होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमधून होणाऱ्या व्यापाराबाबत. जरी युद्धबंदीचे करार झाले असले तरी, ९ एप्रिल रोजी WTI फ्युचर्स सुमारे $९८.६५ प्रति बॅरलच्या आसपास होते. भारतासाठी ही एक मोठी चिंता आहे, कारण आपण आपल्या गरजेनुसार सुमारे ८५-८८% कच्चे तेल आयात करतो. कच्च्या तेलाच्या किमतीत प्रत्येक $१० ची वाढ झाल्यास, भारताच्या जीडीपी वाढीवर सुमारे ०.५% परिणाम होतो आणि घाऊक महागाईत ०.७-१% वाढ होते. वाढत्या तेल किमतींमुळे चालू खात्यातील तूट वाढते, सरकारी अर्थसंकल्पावर ताण येतो आणि रुपयावर दबाव येतो. जर कच्च्या तेलाची सरासरी किंमत $१०० प्रति बॅरल राहिली, तर FY27 मध्ये भारताची जीडीपी वाढ ६.५% असू शकते आणि महागाई ५% पेक्षा जास्त वाढू शकते. तेलाच्या या सततच्या धक्क्यामुळे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) धोरणात्मक निर्णयांवर परिणाम होतो आणि महागाई वाढते.

बाजारात एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे गुंतवणूकदारांच्या प्रवाहांमधील (investor flows) फरक. परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांनी (FIIs) विक्री सुरूच ठेवली आहे, ज्यामध्ये २०२६ मध्ये आतापर्यंत ₹२ लाखा कोटींहून अधिकची गुंतवणूक काढून घेण्यात आली आहे. केवळ मार्च महिन्यातच FIIs ने विक्रमी ₹१.१४ लाख कोटी काढले होते. ही विक्री भू-राजकीय धोके, वाढते अमेरिकन बॉण्ड यील्ड आणि रुपयाचे अवमूल्यन यांसारख्या जागतिक अनिश्चिततेमुळे होत आहे, ज्यामुळे परदेशी गुंतवणूकदार धोका कमी करत आहेत. याउलट, देशांतर्गत संस्थागत गुंतवणूकदारांनी (DIIs) आक्रमकपणे खरेदी केली आहे, त्यांनी २०२६ मध्ये ₹१.७३ लाख कोटींहून अधिकची गुंतवणूक केली आहे आणि विक्रीचा दबाव शोषून घेतला आहे. या देशांतर्गत खरेदीमुळे बाजाराला आधार मिळाला आहे, परंतु FIIs ची सातत्याने होणारी विक्री बाजारातील मोठ्या रिकव्हरीला मर्यादित ठेवत आहे.

बाजारावर अनेक धोके दबाव आणत आहेत. परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांकडून (FIIs) होणारी सातत्यपूर्ण विक्री जागतिक अनिश्चिततेमुळे अल्पकालीन बाजाराच्या दृष्टिकोनावर विश्वासाची कमतरता दर्शवते. सततची होणारी गुंतवणूक काढणे हे विशेषतः परदेशी भांडवलावर अवलंबून असलेल्या क्षेत्रांना प्रभावित करू शकते. $१०० प्रति बॅरलच्या आसपास कच्च्या तेलाच्या वाढलेल्या किमती भारताच्या आर्थिक स्थिरतेसाठी एक मोठे आव्हान आहे. मध्य पूर्वेतील संघर्षांमध्ये कोणतीही वाढ झाल्यास महागाई, चालू खात्यातील तूट वाढू शकते आणि भारतीय रुपया कमकुवत होऊ शकतो. बाजाराचे सध्याचे मूल्यांकन, निफ्टीचे पी/ई सुमारे २०.८९-२१.२० असल्याने, कमाईतील (earnings) मर्यादित वाढीच्या अंदाजानुसार, नकारात्मक आश्चर्यांसाठी फार कमी वाव आहे.

विश्लेषकांचा दृष्टिकोन अजूनही सावध आहे. भू-राजकीय घटना आणि त्यांचे आर्थिक परिणाम यामुळे बाजारात अस्थिरता कायम राहण्याची शक्यता आहे. काही संकेत संचयनाकडे (accumulation) कल दर्शवत असले तरी, एक स्पष्ट अपट्रेंड (uptrend) निश्चित करण्यासाठी रेझिस्टन्स लेव्हल्सच्या वरची क्लोजिंग आवश्यक आहे. सध्याचा बाजाराचा दृष्टिकोन मध्य पूर्वेतील तणाव कमी होणे, कच्च्या तेलाच्या किमती स्थिर होणे आणि FIIs च्या भावनांमध्ये बदल होण्यावर अवलंबून असेल. तोपर्यंत, बाजार जागतिक बातम्या आणि देशांतर्गत डेटावर प्रतिक्रिया देत राहील, ज्यामध्ये वित्तीय आणि ऊर्जा क्षेत्रातील स्टॉक्सवर लक्ष केंद्रित केले जाईल.