अमेरिकेतून कामावरून कमी झाल्यानंतर मायदेशी परतणाऱ्या भारतीय IT प्रोफेशनल्सना मोठा धक्का बसला आहे. देशांतर्गत नोकरी बाजारात सध्या मंदावलेली स्थिती आणि पगाराच्या अपेक्षांमध्ये घट यामुळे अनेकांना आपले आर्थिक आणि करिअरचे ध्येय नव्याने ठरवावे लागत आहे. गेल्या **28 महिन्यांतील** सर्वात कमी हायरिंगमुळे कंपन्या आंतरराष्ट्रीय अनुभवापेक्षा खास कौशल्यांना महत्त्व देत आहेत.
अमेरिकेतील मोठ्या टेक कंपन्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात कपात (layoffs) झाल्यानंतर, अनेक भारतीय IT प्रोफेशनल्स मायदेशी परतत आहेत. विशेषतः H-1B व्हिसावर काम करणारे हे प्रोफेशनल्स आता अशा देशांतर्गत नोकरी बाजारात प्रवेश करत आहेत, जिथे नोकरभरती मोठ्या प्रमाणात मंदावली आहे. इंडस्ट्रीच्या आकडेवारीनुसार, सध्या देशांतर्गत टेक हायरिंग 28 महिन्यांच्या नीचांकी पातळीवर पोहोचली आहे. यामुळे उपलब्ध वरिष्ठ पदांसाठी (senior-level opportunities) प्रतिभेची उपलब्धता आणि मागणी यामध्ये तफावत निर्माण झाली आहे.
कंपन्यांच्या बदलत्या अपेक्षा
सध्या देशांतर्गत नोकरीचा बाजारातील दृष्टिकोन अधिक निवडक झाला आहे. कंपन्या आता केवळ आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांमधील अनुभवावर आधारित भरती करत नाहीत. याऐवजी, व्यवसाय परिवर्तन (business transformation) आणि AI च्या वापरात थेट योगदान देऊ शकतील अशा विशेष कौशल्यांवर (specialized expertise) कंपन्या लक्ष केंद्रित करत आहेत. याचा परिणाम म्हणून, अनेक परत येणाऱ्या प्रोफेशनल्सना असे आढळून येत आहे की, परदेशातील जास्त पगाराच्या तुलनेत येथील कंपन्या त्यांच्या अपेक्षित पगारापेक्षा खूपच कमी ऑफर करत आहेत.
AI चा प्रभाव
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) या बदलांमध्ये एक प्रमुख उत्प्रेरक (catalyst) म्हणून काम करत आहे. AI टूल्समुळे नियमित कामे स्वयंचलित होत आहेत आणि काही पारंपरिक IT भूमिकांची गरज कमी होत आहे, तरीही विशेष प्रतिभेची मागणी वाढत आहे. क्लाउड कॉम्प्युटिंग (cloud computing), सायबर सुरक्षा (cybersecurity), डेटा इंजिनिअरिंग (data engineering) आणि एंटरप्राइज AI आर्किटेक्चर (enterprise AI architecture) यांसारख्या क्षेत्रांतील अनुभवी व्यावसायिकांना अजूनही मागणी आहे. या बदलामुळे, सामान्य अनुभवापेक्षा (generalist experience) व्यवसायावर तात्काळ परिणाम दर्शवू शकणाऱ्या व्यावसायिकांना अधिक महत्त्व दिले जात आहे.
ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्सची (GCCs) भूमिका
ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्स (GCCs), जी बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचे ऑफशोर युनिट म्हणून काम करतात, ही परत येणाऱ्या प्रोफेशनल्ससाठी रोजगाराचे प्रमुख ठिकाण बनली आहेत. बंगळुर, हैदराबाद आणि गुरुग्राम यांसारख्या शहरांमध्ये हे सेंटर्स मोठ्या संख्येने आहेत. इंडस्ट्रीच्या अंदाजानुसार, GCCs या वर्षी चार लाखांहून अधिक नवीन नोकऱ्या निर्माण करू शकतात, ज्यामुळे रोजगाराची एक महत्त्वाची संधी उपलब्ध होत आहे. तथापि, या सेंटर्समध्येही स्पर्धा तीव्र आहे, कारण परत येणारे प्रोफेशनल्स स्थानिक प्रतिभावान उमेदवारांसोबत नोकऱ्यांसाठी स्पर्धा करत आहेत.
गुंतवणूकदार आणि बाजारातील निरीक्षकांसाठी, हा ट्रेंड भारतीय IT सेवा क्षेत्रातील मोठ्या पुनर्रचनेचे (recalibration) प्रतिबिंब दर्शवतो. वाढता ऑपरेशनल खर्च आणि AI समाकलित करण्याचा दबाव यांचा सामना करण्यासाठी उद्योग उच्च-मूल्याच्या उत्पादने आणि सेवांकडे वाटचाल करत आहे. कंपन्या या परत येणाऱ्या प्रतिभेला कर्मचाऱ्यांच्या वेतनात जास्त वाढ न करता प्रभावीपणे कसे सामावून घेतात, हे नफा टिकवून ठेवण्यासाठी महत्त्वाचे ठरेल. आता पुढील निरीक्षण हे असेल की, हे परत येणारे प्रोफेशनल्स स्थानिक GCCs आणि उत्पादन-केंद्रित स्टार्टअप्सच्या विशिष्ट गरजांशी जुळणारे कौशल्य अंतर (skills gap) किती प्रभावीपणे भरून काढतात आणि या प्रतिभेच्या वाढत्या संख्येमुळे कंपन्यांना त्यांच्या AI आणि इनोव्हेशन विभागांना स्केल करण्यासाठी एक किफायतशीर मार्ग मिळतो का.