FY25 मध्ये भारतीय कुटुंबांनी आपली गुंतवणुकीची पद्धत बदलली असून शेअर्स आणि म्युच्युअल फंडामध्ये **₹6.91 लाख कोटींची** विक्रमी गुंतवणूक केली आहे. पारंपारिक बँक ठेवींऐवजी इक्विटीकडे वळण्याचा हा कल बाजाराला मोठी स्थिरता देत असला तरी, आता कौटुंबिक संपत्ती थेट बाजाराच्या चढ-उतारांशी जोडली गेली आहे.
FY25 मध्ये भारतीय गुंतवणूकदारांच्या मानसिकतेत मोठा बदल पाहायला मिळाला. लोकांनी आपला पैसा बँक डिपॉझिट्समध्ये ठेवण्याऐवजी शेअर्स, डिबेंचर्स आणि म्युच्युअल फंडमध्ये गुंतवला आहे. मागील आर्थिक वर्षात ही गुंतवणूक ₹3.58 लाख कोटी इतकी होती, जी यंदा जवळपास दुप्पट होऊन ₹6.91 लाख कोटींवर पोहोचली आहे.
म्युच्युअल फंडचा दबदबा
या विक्रमी गुंतवणुकीत म्युच्युअल फंडचा वाटा मोठा आहे. म्युच्युअल फंड्समध्ये तब्बल ₹5.13 लाख कोटींची ऐतिहासिक गुंतवणूक झाली आहे. गुंतवणूकदारांमध्ये वाढलेली आर्थिक साक्षरता आणि SIP (Systematic Investment Plan) चा वाढता वापर हे याचे मुख्य कारण आहे. दुसरीकडे, प्रायमरी मार्केटमध्ये म्हणजे IPO मध्ये रिटेल गुंतवणूकदारांनी ₹95,139 कोटींची गुंतवणूक केली आहे. मात्र, सेकंडरी मार्केटमध्ये गुंतवणूकदार सावध भूमिकेत दिसले आणि त्यांनी ₹54,786 कोटींचा नफा बुक करून विक्री केली.
आर्थिक स्थैर्यावर काय परिणाम?
हा कल भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी महत्त्वाचा आहे. बँकांचे मुख्य भांडवल हे ठेवींमधून येते, त्यामुळे ठेवींवरचा ओढा कमी झाल्याने बँकिंग क्षेत्राच्या लिक्विडिटीवर दबाव येऊ शकतो. तसेच, आता सामान्य माणसाची संपत्ती थेट शेअर बाजाराच्या कामगिरीशी जोडली गेली आहे. फिक्स्ड डिपॉझिटसारखा 'गॅरंटीड रिटर्न' आता मार्केटच्या चढ-उतारांवर अवलंबून आहे, ज्यामुळे बाजारात करेक्शन आल्यास पोर्टफोलिओच्या व्हॅल्यूमध्ये मोठी घट होऊ शकते.
रिटेल गुंतवणूकदार आता केवळ 'पॅसिव्ह सेव्हर' न राहता 'ॲक्टिव्ह मार्केट पार्टिसिपेंट' बनले आहेत. परदेशी गुंतवणूकदारांच्या विक्रीला ही देशांतर्गत लिक्विडिटी थोपवून धरत आहे, हे भारतासाठी सकारात्मक आहे. मात्र, भविष्यातील परतावा (Returns) पाहूनच या गुंतवणुकीचा ओघ कायम राहील की नाही, हे स्पष्ट होईल.