भारताबाहेर भारतीय उद्योजकांनी उभारलेल्या स्टार्टअप्सचे मूल्य **$560 अब्ज** झाले आहे, जे देशांतर्गत असलेल्या **$349 अब्ज** मूल्याच्या युनिकॉर्नपेक्षाही अधिक आहे. यातील **91%** स्टार्टअप्स अमेरिकेत आहेत, जो भारतीय गुंतवणुकीच्या दृष्टीने एक मोठा बदल आहे.
Prosus आणि Dealroom च्या ताज्या अहवालानुसार, भारताबाहेर स्थायिक झालेल्या भारतीय मूळच्या उद्योजकांनी जागतिक स्तरावर आपला ठसा उमटवला आहे. सध्या जगभरात असे 205 युनिकॉर्न (ज्यांचे मूल्य $1 अब्ज पेक्षा जास्त आहे) आहेत, ज्यांचे संस्थापक भारतीय आहेत. या कंपन्यांचे एकत्रित मूल्य $560 अब्ज इतके प्रचंड आहे, तर भारतात कार्यरत असलेल्या 102 युनिकॉर्नचे मूल्य $349 अब्ज इतके आहे.
अमेरिकेचा करिश्मा
भारतीय उद्योजकांच्या या 205 युनिकॉर्नपैकी 91% कंपन्यांचे मुख्यालय अमेरिकेत आहे. अमेरिकेतील भांडवलाची उपलब्धता आणि प्रगत तंत्रज्ञान इकोसिस्टममुळे भारतीय संस्थापक तिथे स्थलांतर करणे पसंत करत आहेत. अभ्यासलेल्या 323 कंपन्यांपैकी 200 कंपन्या एकतर अमेरिकेत सुरू झाल्या किंवा सुरुवातीच्या काळातच तिथे हलवण्यात आल्या.
प्रमुख कंपन्या आणि गुंतवणूकदारांचे प्रश्न
या जागतिक यादीत Zscaler, Rubrik आणि Nutanix सारख्या बड्या कंपन्यांचा समावेश आहे, तर मिश्र संस्थापकांच्या मदतीने Palo Alto Networks आणि Perplexity सारख्या कंपन्याही नावारूपाला आल्या आहेत. भारतात Flipkart, Zomato आणि Groww सारख्या कंपन्यांनी आपली पकड घट्ट केली असली, तरी बड्या स्टार्टअप्सच्या अमेरिकेत होणाऱ्या स्थलांतरामुळे भारतीय गुंतवणूकदारांना अनेकदा या कंपन्यांच्या वाढीचा थेट फायदा मिळत नाही.
भविष्यातील दिशा
भारतीय स्टार्टअप इकोसिस्टम आता विकसित होत असून, Zomato सारख्या कंपन्यांच्या यशस्वी लिस्टिंगमुळे देशांतर्गत मार्केटमध्येही आता मोठी वाढ शक्य असल्याचे सिद्ध झाले आहे. येत्या काळात सरकारी धोरणे आणि स्थानिक फंड्सच्या मदतीने किती हाय-ग्रोथ स्टार्टअप्स भारतात टिकून राहतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.