HSBC च्या नव्या सर्वेक्षणानुसार, भारतीय खाजगी कंपन्यांचा बिझनेस कॉन्फिडन्स (Business Confidence) ऑक्टोबर २०२३ नंतर सर्वात कमी पातळीवर पोहोचला आहे. कंपन्यांना पुढील १२ महिन्यांत ऑपरेटिंग खर्च वाढण्याची आणि तीव्र स्पर्धेमुळे नफ्यावर (Profit Margin) दबाव येण्याची भीती आहे. तरीही, कंपन्या डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशन (Digital Transformation) आणि R&D मध्ये गुंतवणूक करण्याचे नियोजन करत आहेत.
कंपन्यांची चिंता वाढली, ऑप्टिमिझम (Optimism) निच्चांकी
HSBC इंडिया बिझनेस आउटलूक (HSBC India Business Outlook) सर्वेक्षणाच्या नवीन आकडेवारीनुसार, भारतीय खाजगी कंपन्यांमध्ये आगामी वर्षासाठी चिंता वाढलेली दिसत आहे. जून २०२६ पर्यंत व्यवसाय वाढीची (Business Activity) अपेक्षा असलेल्या कंपन्यांचे प्रमाण फेब्रुवारीतील ३५% वरून घसरून २२% पर्यंत आले आहे. गेल्या जवळपास तीन वर्षांतील ही सर्वात कमी व्यावसायिक आशावादाची पातळी आहे.
वाढता खर्च आणि किंमत वाढवण्यातील अडचणी
कंपन्यांच्या चिंतेचे मुख्य कारण म्हणजे ऑपरेटिंग खर्चात (Operating Costs) होणारी वाढ. कच्चा माल, ऊर्जा, इंधन आणि वाहतूक या सर्वांच्या खर्चात वाढ अपेक्षित आहे. यासोबतच, कर्मचाऱ्यांच्या वेतनावरही (Wage Bills) कंपन्यांवर दबाव येत आहे. सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे, कंपन्यांना हा वाढलेला खर्च ग्राहकांवर लादता येत नाहीये. बाजारातील तीव्र स्पर्धा आणि किंमतीबाबत संवेदनशील ग्राहक यामुळे कंपन्यांना आपल्या उत्पादनांच्या किमती वाढवणे कठीण जात आहे, याचा थेट परिणाम नफ्यावर होत आहे.
नफा आणि गुंतवणुकीचे प्राधान्यक्रम
नफ्याच्या (Profitability) बाबतीत एकूण कल १५% पर्यंत खाली आला असला तरी, हा जागतिक सरासरी ९% आणि उदयोन्मुख बाजारपेठांच्या ५% सरासरीपेक्षा जास्त आहे. याचा अर्थ, जरी भारतीय कंपन्या वर्षाच्या सुरुवातीच्या तुलनेत कमी आशावादी असल्या तरी, त्या जागतिक पातळीवरील अनेक कंपन्यांपेक्षा अधिक लवचिक (Resilient) आहेत.
सर्वेक्षणात असे दिसून आले आहे की, या सावध परिस्थितीतही कंपन्यांनी आपल्या वाढीच्या योजना सोडलेल्या नाहीत. भांडवली खर्चाच्या (Capital Spending) नियोजनात किंचित वाढ होऊन ते १७% वरून १९% पर्यंत पोहोचले आहे. तसेच, संशोधन आणि विकास (R&D) वरील खर्च करण्याची तयारी ५% वरून १२% पर्यंत वाढली आहे. ही गुंतवणूक डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशन, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) सोल्युशन्स आणि नवीन उत्पादने विकसित करण्यावर केंद्रित आहे. यावरून कंपन्या कमी कालावधीतील नफ्यापेक्षा दीर्घकालीन कार्यक्षमतेवर (Long-term Efficiency) अधिक भर देत असल्याचे दिसून येते.
रोजगारावर आणि महागाईवर परिणाम
खर्च व्यवस्थापित करण्यावर कंपन्यांचे लक्ष केंद्रित असल्याने, नोकरभरती (Hiring Plans) मंदावली आहे. रोजगारात वाढीचा कल फेब्रुवारीतील १७% वरून जून २०२६ मध्ये १०% पर्यंत खाली आला आहे. कंपन्या आता कमी अपेक्षित कमाईमुळे (Earnings Growth) नवीन कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती करताना अधिक सावध भूमिका घेत आहेत. उत्पादक कंपन्या (Manufacturers) सेवा क्षेत्रातील (Service-sector) कंपन्यांपेक्षा नोकरभरतीचे प्रमाण राखण्यात अधिक आशावादी दिसत आहेत.
दरम्यान, कर्मचाऱ्यांव्यतिरिक्त इतर खर्चांसाठी महागाईची (Inflation) अपेक्षा ऑक्टोबर २०२४ नंतर सर्वाधिक पातळीवर पोहोचली आहे. मात्र, जागतिक पातळीवरील अनेक देशांच्या तुलनेत भारतीय कंपन्या एकूण महागाईबद्दल कमी चिंतेत आहेत. आगामी काळात, कंपन्या भांडवली खर्च आणि डिजिटल उपक्रमांचे व्यवस्थापन कसे करतात याकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष असेल. वाढता इनपुट खर्च आणि मर्यादित किंमत वाढवण्याची क्षमता असताना कंपन्या मार्जिन टिकवून ठेवण्यात किती यशस्वी होतात, यावर पुढील तिमाहीतील त्यांची कामगिरी अवलंबून असेल.