मे महिन्यात भारतीय कंपन्यांनी परदेशातून घेतलेल्या कर्जाचे (External Commercial Borrowings - ECB) प्रमाण वाढले आहे. एप्रिलच्या तुलनेत यात **26%** ची वाढ होऊन हे आकडे **$4.74 अब्ज डॉलर्स** पर्यंत पोहोचले आहेत. IRFC आणि NTPC सारख्या मोठ्या सरकारी कंपन्या पायाभूत सुविधा आणि कर्ज पुनर्वित्तासाठी (Refinancing) याचा वापर करत आहेत.
परदेशी कर्जात मोठी वाढ
मे महिन्यात भारतीय कंपन्यांनी परदेशी कर्ज बाजारात जोरदार पाऊल टाकले आहे. एक्सटर्नल कमर्शियल बॉरोईंग्ज (ECB) साठी आलेल्या अर्जांमध्ये 25.8% वाढ झाली असून, ही रक्कम $4.74 अब्ज डॉलर्स इतकी आहे. एप्रिल महिन्यात यात 30% पेक्षा जास्त घट झाली होती, त्यामानाने ही एक मोठी सुधारणा आहे. विशेष म्हणजे, मे महिन्यातील सर्व व्यवहार जनरल परमिशन रूट (General Permission Route) अंतर्गत झाले, म्हणजेच यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेकडून (RBI) कोणत्याही विशेष परवानगीची आवश्यकता नव्हती.
सरकारी कंपन्यांचा मोठा सहभाग
या वाढलेल्या कर्जापैकी मोठा हिस्सा सरकारी कंपन्यांचा आहे. इंडियन रेल्वे फायनान्स कॉर्पोरेशन (IRFC) ने $1.11 अब्ज डॉलर्स कर्ज घेण्याची घोषणा केली आहे, जी मुख्यतः ऑन-लेंडिंगसाठी (on-lending) वापरली जाईल. तसेच, पॉवर युटिलिटी कंपनी NTPC ने पायाभूत सुविधा आणि बांधकाम प्रकल्पांसाठी $750 दशलक्ष डॉलर्स कर्जाची मागणी केली आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात स्वस्त दरात भांडवल उपलब्ध होण्याची शक्यता किंवा मोठ्या रकमेची गरज यामुळे सरकारी कंपन्या परदेशी बाजारांना प्राधान्य देत असल्याचे दिसते.
कर्जाचा उद्देश आणि व्यवस्थापन
कंपन्या या परकीय चलन कर्जांचा उपयोग विकास आणि कार्यक्षमतेसाठी करत आहेत. NTPC जशी पायाभूत सुविधांवर लक्ष केंद्रित करत आहे, तशीच इतर कंपन्या आपल्या ताळेबंद व्यवस्थापनावर (Balance Sheet Management) भर देत आहेत. उदाहरणार्थ, REC ने $300 दशलक्ष डॉलर्स कर्ज सध्याच्या परदेशी कर्जांना रिफायनान्स (refinance) करण्यासाठी घेतले आहे. यातून कंपन्या परतफेडीचे वेळापत्रक सुधारण्याचा किंवा आंतरराष्ट्रीय व्याजदर अनुकूल असल्यास कर्जाचा खर्च कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. Equinix India सारख्या कंपन्या आपल्या ऑपरेशन्सच्या विस्तारासाठी आणि आधुनिकीकरणासाठीही निधी वापरत आहेत.
रुपया-नामांकित रोख्यांची (RDBs) छोटी हालचाल
मोठ्या प्रमाणात परदेशी चलन कर्ज सुरू असताना, रुपया-नामांकित रोख्यांमध्ये (Rupee-Denominated Bonds - RDBs) देखील काही प्रमाणात व्यवहार झाले. Sahrudaya Health-Care ने ₹70 कोटी रुपयांचे प्रस्ताव सादर केले, ज्यामध्ये स्थानिक रुपया कर्जाचे रिफायनान्सिंग आणि भांडवली वस्तूंची खरेदी यांचा समावेश आहे. हा आकडा ECB च्या तुलनेत खूपच लहान असला तरी, देशांतर्गत गरजांसाठी परकीय चलन-संबंधित साधनांचा वापर दर्शवतो.
भविष्यातील कर्जावर परिणाम करणारे घटक
गुंतवणूकदारांनी लक्षात ठेवावे की परदेशी कर्ज घेण्यामध्ये चलन विनिमय दरातील (Currency Fluctuations) जोखीम असते. कारण ही कर्जे अमेरिकन डॉलरसारख्या परकीय चलनात फेडावी लागतात, त्यामुळे रुपयाचे अवमूल्यन झाल्यास परतफेडीचा बोजा वाढू शकतो. तसेच, देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारातील व्याजदरातील फरक हा एक महत्त्वाचा घटक राहील. कंपन्यांनी घेतलेल्या या कर्जांवर आधारित प्रकल्पांमधून मिळणारा परतावा, कर्जाच्या खर्चापेक्षा जास्त असेल की नाही, याकडे भागधारकांचे लक्ष असेल.