भारतीय १० वर्षांच्या सरकारी बाँडवरील यील्ड (Yield) २९ जून रोजी **६.७६%** वर स्थिर राहिली. जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती कमी झाल्यामुळे आणि बाजारातील स्थिरतेमुळे हे शक्य झाले. जून महिन्यात परदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय सरकारी रोख्यांमध्ये (Government Bonds) **$२.२ बिलियन** ची गुंतवणूक केली आहे, जी सकारात्मक बाब आहे.
बाजारात स्थैर्य का?
२९ जून रोजी भारतीय बाँड मार्केटची सुरुवात स्थिर झाली. बेंचमार्क १० वर्षांच्या सरकारी बाँडची यील्ड (Yield) ६.७६% च्या पातळीवरच राहिली. मागील बंद भावाच्या ६.७६९०% च्या तुलनेत ही स्थिरता बाजारातील आत्मविश्वासाला दर्शवते. अमेरिका आणि इराणमधील भू-राजकीय घडामोडींवर बाजाराची नजर असली तरी, कमोडिटी मार्केटमधील सकारात्मक कलामुळे (Positive Trend) दिलासा मिळाला आहे.
तेलाच्या किमती आणि महागाईचा संबंध
भारतासारख्या देशासाठी, जो मोठ्या प्रमाणात तेल आयात करतो, जागतिक तेलाच्या किमती खूप महत्त्वाच्या आहेत. नुकत्याच झालेल्या एका आठवड्यात ब्रेंट क्रूड तेलाच्या किमतीत १०% पेक्षा जास्त घट होऊन त्या सुमारे $७२ प्रति बॅरलपर्यंत खाली आल्या आहेत. या घसरणीमुळे वाढत्या तेलाच्या किमतींमुळे होणाऱ्या महागाईच्या (Inflation) चिंतेत घट झाली आहे.
तेलाच्या किमती कमी झाल्यामुळे भारताची आयात बिले (Import Bill) कमी होतात. याचा सकारात्मक परिणाम चालू खाते तूट (Current Account Deficit) स्थिर ठेवण्यावर आणि रुपयाला (Indian Rupee) आधार देण्यावर होतो. बाँड गुंतवणूकदारांसाठी, तेलाच्या किमती स्थिर असणे फायदेशीर आहे कारण यामुळे अनपेक्षित महागाईचा धोका कमी होतो, ज्यामुळे व्याजदर वाढण्याची शक्यता कमी होते.
FAR मधून येणारी गुंतवणूक का महत्त्वाची?
'Fully Accessible Route' (FAR) द्वारे भारतीय सरकारी रोख्यांमध्ये परदेशी गुंतवणूकदारांकडून मोठ्या प्रमाणात ओघ दिसून येत आहे. या मार्गाने परदेशी गुंतवणूकदार कोणत्याही निर्बंधाशिवाय विशिष्ट सरकारी रोखे खरेदी करू शकतात.
जून महिन्यात या मार्गाने सुमारे $२.२ बिलियन ची गुंतवणूक आली, जी गेल्या १५ महिन्यांतील सर्वाधिक मासिक गुंतवणूक आहे. ही वाढ गेल्या वर्षातील एकूण गुंतवणुकीच्या जवळपास ५८% आहे. यावरून असे दिसून येते की जागतिक गुंतवणूकदारांना भारतीय सार्वभौम कर्जामध्ये (Sovereign Debt) चांगले मूल्य दिसत आहे. सरकारी रोख्यांची मागणी वाढल्याने यील्ड नियंत्रणात राहण्यास मदत होते, ज्यामुळे अर्थव्यवस्थेतील कर्जाचा एकूण खर्च कमी होतो.
व्यापक बाजारावर परिणाम
जरी बाँड यील्ड प्रामुख्याने डेट मार्केटचे (Debt Market) माप असले तरी, इक्विटी गुंतवणूकदार (Equity Investors) देखील यावर बारीक लक्ष ठेवून असतात. जेव्हा १० वर्षांच्या बाँडवरील यील्ड स्थिर किंवा कमी होते, तेव्हा इक्विटी मार्केटसाठी ते चांगले वातावरण तयार करते. स्थिर यील्डमुळे भारतीय रिझर्व्ह बँकेवर (RBI) महागाई नियंत्रणासाठी व्याजदर वाढवण्याचा तातडीचा दबाव येण्याची शक्यता कमी होते. तसेच, सरकारसाठी कमी कर्जाचा खर्च कॉर्पोरेट फायनान्सिंगसाठी (Corporate Financing) एक स्थिर आधार प्रदान करतो.
गुंतवणूकदारांनी काय लक्ष ठेवावे?
येत्या काही आठवड्यांमध्ये गुंतवणूकदारांनी काही महत्त्वाच्या घटकांवर लक्ष ठेवावे. पहिले म्हणजे, देशांतर्गत महागाईसाठी जागतिक तेलाच्या किमतींची स्थिरता महत्त्वाची ठरेल. भू-राजकीय तणावामुळे तेलाच्या किमतीत अचानक वाढ झाल्यास परिस्थिती बदलू शकते.
दुसरे म्हणजे, FAR मार्गे होणारी परदेशी गुंतवणूक महत्त्वाची ठरेल, कारण डेट इन्स्ट्रुमेंट्समधील (Debt Instruments) सातत्यपूर्ण परदेशी स्वारस्य चलन आणि बाँड मार्केटला स्थिरता देते. शेवटी, आगामी बैठकांमध्ये व्याजदर धोरणाबद्दल (Interest Rate Policy) RBI च्या भूमिकेवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे, जेणेकरून महागाई आणि वाढीच्या परिस्थितीबद्दल अधिक स्पष्टता मिळेल.