सलग नीचांकी पातळीवर असलेला इंडिया VIX (India VIX) ७ सप्टेंबर २०२६ रोजी **४.४९ टक्क्यांनी** वधारून **११.१६** अंकांवर पोहोचला आहे. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि आंतरराष्ट्रीय तणावामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये सावधगिरीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
बाजारातील चढ-उतारांचा अंदाज देणारा 'इंडिया VIX' (India VIX) दीर्घकाळ शांत राहिल्यानंतर ७ सप्टेंबर रोजी अचानक सक्रिय झाला. दिवसभरात ४.४९% ची उसळी घेत इंडेक्स ११.१६ वर बंद झाला. इंट्राडेमध्ये हा इंडेक्स १०.२७ ते ११.३४ या रेंजमध्ये फिरताना दिसला.
जरी ११.१६ हा आकडा ५२ आठवड्यांच्या २८.९० च्या उच्चांकाच्या तुलनेत कमी असला, तरी ही वाढ बाजारातील बदलत्या मानसिकतेचे संकेत देते. 'निफ्टी ५०' च्या ऑप्शन्स प्राईसवरून ठरणाऱ्या या इंडेक्समध्ये वाढ होणे म्हणजे, आता गुंतवणूकदार पोर्टफोलिओच्या संरक्षणासाठी (Hedging) अधिक प्रीमियम मोजत आहेत.
गुंतवणूकदारांची चिंता का वाढली आहे?
गेल्या अनेक दिवसांपासून शेअर बाजारात असलेली शांतता आता काहीशी भंग पावली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, जेव्हा बाजार खूप जास्त काळ शांत राहतो, तेव्हा गुंतवणूकदार 'पुट ऑप्शन्स' (Put Options) खरेदी करणे कमी करतात. यामुळे अचानक काही अनपेक्षित घडामोड घडल्यास इक्विटी पोर्टफोलिओवर मोठा परिणाम होऊ शकतो.
सध्याच्या तणावाचे मुख्य कारण म्हणजे अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष, जो 'हॉर्मुझची सामुद्रधुनी' (Strait of Hormuz) परिसराशी संबंधित आहे. यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली वाढ भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी चिंतेची बाब आहे. इंधन महागाई वाढल्यास कंपन्यांच्या नफ्यावर (Profit Margins) त्याचा थेट परिणाम होतो.
मॅक्रो इकॉनॉमिक आव्हाने
केवळ जिओपॉलिटिकल तणावच नाही, तर अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हच्या (US Federal Reserve) व्याजदर धोरणांबाबत असलेली अनिश्चितता आणि महागाई (Sticky Inflation) हे घटकही बाजारातील उत्साहावर मर्यादा आणत आहेत. VIX मधील ही वाढ तात्पुरती आहे की येणाऱ्या मोठ्या अनिश्चिततेची नांदी, हे पाहणे गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे ठरेल.