भारत आणि उझबेकिस्तानमध्ये एक महत्त्वाचा व्यावसायिक करार झाला असून, आता UPI यंत्रणा उझबेकिस्तानच्या पेमेंट सिस्टिमशी जोडली जाणार आहे. यामुळे भारतीय पर्यटकांना तिथे स्थानिक QR कोड स्कॅन करून थेट पेमेंट करणे शक्य होईल.
भारतीय डिजिटल पेमेंट सिस्टिम UPI आता मध्य आशियात पोहोचणार आहे. NPCI इंटरनॅशनल पेमेंट्स लिमिटेड (NIPL) आणि उझबेकिस्तानची नॅशनल इंटरबँक प्रोसेसिंग सेंटर JSC यांच्यात यासंदर्भात नुकताच करार झाला आहे. या उपक्रमामुळे भारतीय युजर्सना त्यांच्या आवडत्या UPI ॲप्सचा वापर करून उझबेकिस्तानमध्ये पेमेंट करता येईल.
UZQR कोडची सुविधा
या एकत्रीकरणानंतर पर्यटकांना आणि व्यापाऱ्यांना 'UZQR' कोडद्वारे व्यवहार करता येतील. यामुळे चलनाच्या देवाणघेवाणीची (Currency Conversion) गरज कमी होईल आणि प्रवाशांसाठी व्यवहार अधिक सुलभ होतील. भारत आणि उझबेकिस्तान यांच्यातील द्विपक्षीय व्यापार सध्या $1 अब्ज आहे, जो 2030 पर्यंत $5 अब्ज पर्यंत नेण्याचे दोन्ही देशांचे ध्येय आहे.
जागतिक विस्तार आणि संधी
UPI चा विस्तार याआधी भूतान, नेपाळ, फ्रान्स, सिंगापूर, श्रीलंका, मॉरिशस आणि UAE सारख्या देशांत झाला आहे. या धोरणामुळे भारताची डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चर (DPI) जागतिक स्तरावर मजबूत होत आहे. यामुळे बँका आणि फिनटेक कंपन्यांना क्रॉस-बॉर्डर व्यवहारांतून अधिक महसूल मिळण्याची शक्यता आहे.
आव्हाने आणि जोखीम
या प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीमध्ये AML (अँटी-मनी लाँड्रिंग) कायदे, KYC निकष आणि डेटा लोकलायझेशन सारख्या तांत्रिक व कायदेशीर गुंतागुंतींचा सामना करावा लागू शकतो. पुढील 12 महिन्यांत हे तंत्रज्ञान पूर्णपणे कार्यान्वित करण्याचे उद्दिष्ट असले, तरी तांत्रिक अडचणींमुळे यात विलंब होऊ शकतो. तसेच, व्यवहार शुल्क आणि विनिमय दरातील चढ-उतार गुंतवणूकदारांनी आणि वापरकर्त्यांनी लक्षात घेणे आवश्यक आहे.