भारताचे व्यापार तूट जून २०२६ मध्ये वाढून $१५.३२ अब्ज झाली

जून २०२६ मध्ये भारताची व्यापार तूट (Trade Deficit) वाढून $१५.३२ अब्ज झाली आहे. या महिन्यात आयात (Imports) २६.८५% ने वाढून $८८.७६ अब्ज झाली. निर्यातीत (Exports) ९.५% वाढ झाली असली तरी, आयातीची वाढलेली गती पहिल्या तिमाहीत व्यापार संतुलनावर (Trade Balance) भारी पडली.

भारताच्या परकीय व्यापारातील वाढती तूट

जून २०२६ च्या आकडेवारीनुसार, भारताच्या परकीय व्यापारात निर्यातीपेक्षा आयात मोठी असल्याचे दिसून आले आहे. या महिन्यात, देशांतर्गत माल आणि सेवा (Merchandise and Services) या दोन्हींची एकत्रित निर्यात वर्षागणिक ९.४८% ने वाढून $७३.४५ अब्ज झाली. मात्र, आयातीत झालेली वाढ यापेक्षा जास्त होती. मागील वर्षी जून २०२५ मध्ये $६९.९७ अब्ज असलेल्या आयातीत यावर्षी २६.८५% ची मोठी वाढ होऊन ती $८८.७६ अब्जवर पोहोचली.

व्यापार संतुलनावर परिणाम

आयातीत झालेल्या या तीव्र वाढीमुळे मासिक व्यापार तूट $२.८९ अब्ज वरून वाढून $१५.३२ अब्ज झाली आहे. विशेषतः मालाच्या व्यापारात (Merchandise Segment) मोठी तूट दिसून आली, जी $३०.४३ अब्ज होती. या श्रेणीतील आयात ३१% ने वाढून $७०.८४ अब्ज झाली. हे आंतरराष्ट्रीय व्यापारातील बदलते चित्र दर्शवते, जिथे आयात होणाऱ्या वस्तूंची किंमत, निर्यात होणाऱ्या उत्पादनांच्या मूल्यापेक्षा वेगाने वाढत आहे.

क्षेत्रांनुसार आणि तिमाही कामगिरी

व्यापक व्यापार तूट असूनही, काही निर्यात क्षेत्रांनी चांगली कामगिरी केली आहे. इंजिनिअरिंग वस्तूंची निर्यात २०.७४% ने वाढून $११.४८ अब्ज झाली. तसेच, रत्ने आणि दागिन्यांची निर्यात ३४.६४% ने वाढून $२.४१ अब्ज झाली, तर इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंच्या निर्यातीत १८.९३% ची वाढ होऊन ती $४.९३ अब्जवर पोहोचली. सेवा क्षेत्रात (Services Sector) निर्यात $३३.०३ अब्ज इतकी स्थिर राहिली, ज्यामुळे आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या तिमाहीत सेवा व्यापारात $४९.४३ अब्ज चे चांगले सरप्लस (Surplus) राखले गेले.

जूनमधील हीच स्थिती आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या तिमाहीत (एप्रिल ते जून) दिसून आली. या तिमाहीत, एकूण निर्यातीत ११.३७% ची वाढ होऊन ती $२३२.७३ अब्ज झाली, परंतु आयातीत १७.५५% ची वाढ होऊन ती $२७०.१५ अब्जवर गेली. यामुळे, मागील वर्षाच्या तुलनेत (जेव्हा $२०.८५ अब्ज तूट होती), तिमाहीची एकूण व्यापार तूट $३७.४२ अब्ज पर्यंत वाढली.

प्रमुख व्यापारी भागीदार आणि भविष्यातील दृष्टीकोन

भारताचा व्यापार अनेक प्रमुख आंतरराष्ट्रीय भागीदारांवर अवलंबून आहे. सिंगापूर, चीन आणि दक्षिण आफ्रिका यांसारख्या बाजारपेठांमध्ये निर्यात वाढ दिसून आली. त्याच वेळी, रशिया, चीन, अमेरिका, यूएई आणि तैवान येथून आयात वाढली. गुंतवणूकदार आणि अर्थतज्ज्ञ या तूट ट्रेंडवर बारकाईने लक्ष ठेवतात, कारण ते चलनाची स्थिरता आणि देशाच्या चालू खात्यातील शिल्लक (Current Account Balance) प्रभावित करतात. भविष्यात आयातीचा वेग कमी होतो का आणि विशिष्ट क्षेत्रे आगामी महिन्यांमध्ये निर्यातीची गती टिकवून ठेवू शकतात का, यावर लक्ष असेल.