Whalesbook
मध्य पूर्वेकडील तणाव कमी होण्याच्या शक्यतेने आणि कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी घट झाल्यामुळे भारतीय बाजारात आज दिलासादायक चित्र होते. Nifty 50 ने 23,100 चा महत्त्वाचा टप्पा ओलांडला, तर BSE Sensex 700 अंकांनी झेपावला. या सकारात्मकतेचे मुख्य कारण म्हणजे मध्य पूर्वेकडील संघर्ष कमी होण्याची चिन्हे आणि हॉर्मुझ सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) सुरक्षित मार्ग मिळण्याच्या शक्यतेने भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेची चिंता कमी झाली. याचबरोबर, ब्रेंट क्रूड ऑईलच्या (Brent Crude Oil) किमतीत 5% पेक्षा जास्त घट होऊन त्या सुमारे $98.69 प्रति बॅरलवर आल्या. अमेरिकन 10 वर्षांच्या ट्रेझरी यील्डमध्येही (US 10-year Treasury yield) घट होऊन ती अंदाजे 4.34% वर आली. देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) बाजारात ₹12,033.97 कोटींची खरेदी करून तेजीला पाठिंबा दिला, मात्र परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FIIs) ₹10,414.23 कोटींच्या शेअर्सची विक्री केली.
सकारात्मक वातावरणातही, परदेशी गुंतवणूकदार (FIIs) मात्र भारतीय बाजारातून पैसे काढून घेत आहेत. २०२६ मध्ये FIIs ने अंदाजे ₹1.04 लाख कोटींच्या भारतीय शेअर्सची विक्री केली असून, त्यातील निम्म्याहून अधिक विक्री फक्त मार्च महिन्यात झाली आहे. भू-राजकीय अनिश्चितता आणि दक्षिण कोरिया व चीनसारख्या इतर बाजारपेठांमध्ये चांगल्या व्हॅल्युएशनची (valuations) उपलब्धता ही FIIs च्या विक्रीची प्रमुख कारणे मानली जात आहेत. रुपयाची स्थिरता FIIs ना आकर्षित करण्यासाठी महत्त्वाची आहे, मात्र सध्या ती डळमळीत दिसत आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, कच्च्या तेलाच्या किमतीत अचानक वाढ झाल्यास बाजारात तात्पुरती घसरण होते, पण किमती स्थिर झाल्यावर बाजार पूर्ववत होतो. मात्र, भारताची 85% कच्च्या तेलाची आयात कराण्याची गरज पाहता, हा धोका अधिक गंभीर आहे. Societe Generale आणि Natixis सारख्या कंपन्यांनी याबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. Goldman Sachs च्या अंदाजानुसार, ब्रेंट क्रूडमध्ये 20% वाढ झाल्यास प्रादेशिक कंपन्यांच्या नफ्यात 2% घट होऊ शकते. अशा परिस्थितीत, FIIs चा कमी वावर असलेल्या लहान आणि मध्यम शेअर्समध्ये (mid and small caps) नजीकच्या काळात मोठ्या शेअर्सपेक्षा (large caps) चांगली कामगिरी दिसू शकते.
सध्याची बाजारातील तेजी ही प्रामुख्याने शॉर्ट-कव्हरिंगमुळे (short-covering) आहे, परदेशी संस्थांकडून (FIIs) येणाऱ्या गुंतवणुकीमुळे नाही, असे दिसत आहे. FIIs ने मार्चच्या पहिल्या 9 ट्रेडिंग सत्रांमध्येच ₹56,883 कोटींची विक्री केली आहे, जी बाजारावरील त्यांचा विश्वास कमी असल्याचे दर्शवते. सध्याच्या किमती टिकून राहणे हे रुपयाच्या स्थिरतेवर आणि FIIs च्या विक्री थांबण्यावर अवलंबून आहे, जे पूर्णपणे निश्चित नाही. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती हा एक मोठा धोका आहे. जर किमती $100 प्रति बॅरलवर टिकून राहिल्यास, भारताच्या GDP वाढीवर 0.5% चा नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो आणि महागाई 0.6% ने वाढू शकते. भारताची ऊर्जा आयातीवरील जास्त अवलंबित्व (जवळपास 50% कच्च्या तेल आणि LNG ची आयात हॉर्मुझ सामुद्रधुनीतून होते) या धोक्यांना अधिक वाढवते, ज्यामुळे चालू खात्यातील तूट (current account deficit) GDP च्या 0.8% ने वाढू शकते. २०२४ च्या उत्तरार्धापासून भारतीय इक्विटी बाजाराची जागतिक सहकाऱ्यांच्या तुलनेत कमी कामगिरी (कमी नफा वाढ आणि AI स्टॉक्समध्ये कमी सहभाग) चिंता वाढवत आहे. देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांकडून (DIIs) येणारे सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन (SIPs) द्वारेचे नियमित इनफ्लो (inflow) आधार देत असले तरी, FIIs च्या प्रचंड विक्रीमुळे ही मदत कमी पडताना दिसत आहे.
पुढील काळात बाजाराची दिशा भू-राजकीय घडामोडी आणि FIIs च्या प्रवाहावर अवलंबून राहील. ऑटो, मेटल आणि फायनान्शियल सेक्टरमध्ये (auto, metals, financials) तेजीची शक्यता वर्तवली जात आहे, पण त्यासाठी जागतिक स्तरावर शांतता आणि कच्च्या तेलाच्या किमती कमी होणे आवश्यक आहे. सध्या Nifty चा P/E रेशो सुमारे 20.0 आणि BSE Sensex चा सुमारे 19.98-20.4 आहे, जे दर्शवते की व्हॅल्युएशन (valuations) खूप जास्त नाहीत, पण मूलभूत सुधारणांशिवाय (fundamental improvements) जास्त तेजीची शक्यता कमी आहे. जर बाजार महत्त्वाचे सपोर्ट लेव्हल्स (support levels) टिकवून ठेवू शकला नाही, तर Sensex 74,500–74,600 आणि Nifty 23,067-22,851 च्या खाली घसरू शकतो.