भारतीय शेअर बाजाराची कमाल! जागतिक पडझडीतही देशांतर्गत गुंतवणूकदारांनी दिला आधार

बाजारात वाढती स्वयंपूर्णता

भारतीय शेअर बाजारात वाढती स्वयंपूर्णता दिसून येत आहे. देशांतर्गत भांडवल (Domestic Capital) जागतिक अस्थिरतेपासून (Global Volatility) बाजाराचे संरक्षण करत आहे. क्रूड ऑइलचा धक्का (Energy Shock) आणि प्रमुख मध्यवर्ती बँकांचे (Central Banks) कठोर धोरण (Hawkish Monetary Policy) यांसारख्या जागतिक धोक्यांविरुद्ध देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदार (DIIs) महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत. विक्रमी परदेशी विक्री (Foreign Selling) शोषून घेण्याची बाजाराची क्षमता हे परदेशी भावनांवरील (Foreign Sentiment) वाढते स्वातंत्र्य दर्शवते.

मूल्यांकनातील तफावत (Valuation Gap)

17 एप्रिल 2026 पर्यंत, निफ्टी 50 (Nifty 50) चा प्राइस-टू-अर्निंग (P/E) रेशो सुमारे 21.24x होता, जो त्याच्या दीर्घकालीन सरासरी 18.9x च्या जवळ आहे. हे 'महाग' (Expensive) मूल्यांकनाकडून (Valuation) 'वाजवी' (Fair) मूल्यांकनाकडे वाटचाल दर्शवते. मार्च 2026 मध्ये PL Asset Management 'Value-Meter' इंडेक्स 0.18 च्या नीचांकी पातळीवर आला, जे ऐतिहासिकदृष्ट्या बाजारातील पुनर्प्राप्तीपूर्वी (Market Recoveries) आकर्षक संधी दर्शवते. याउलट, निफ्टी मिड-कॅप 100 (Nifty Midcap 100) चा P/E रेशो मार्च 2026 मध्ये सुमारे 47x होता, जो त्याच्या सरासरीपेक्षा खूप जास्त आहे. यामुळे मोठ्या कंपन्या आणि लहान कंपन्यांच्या मूल्यांकनात मोठी तफावत दिसून येते.

देशांतर्गत मागणीची ताकद

देशांतर्गत मागणीची (Domestic Demand) ताकद हे बाजारातील स्थिरतेचे मुख्य कारण ठरले. मार्च 2026 मध्ये, परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FIIs) अंदाजे ₹1.14 ते ₹1.22 लाख कोटींचे शेअर्स विकले. जागतिक भू-राजकीय तणाव (Geopolitical Tensions) आणि क्रूड ऑइलची किंमत $115 प्रति बॅरल पार केल्यामुळे हा विक्रीचा दबाव निर्माण झाला होता. मात्र, देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) ₹1.28 ते ₹1.43 लाख कोटींची गुंतवणूक करून तो शोषून घेतला. ही 'संरचनात्मक बदल' (Structural Shift) भारताची परदेशी भावनांवरील अवलंबित्व कमी करत आहे. औद्योगिक उत्पादनात (Industrial Production) 5.2% ची वाढ आणि महागाई (Inflation) रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) लक्ष्यामध्ये राहिल्याने, FY26 मध्ये भारताचा GDP वाढीचा अंदाज 7.6% राहिला. यामुळे जागतिक स्तरावरील महागाई आणि घटत्या वाढीच्या (Stagflationary Risks) धोक्यांमध्ये भारताला स्थिरता मिळाली.

महत्त्वाचे धोके कायम

या स्थिरतेनंतरही, काही गंभीर धोके आहेत. मार्च 2026 अखेरपर्यंत ₹1.27 लाख कोटींच्या विक्रमी FII विक्रीने जागतिक गुंतवणूकदारांची सावधगिरी दिसून येते. पश्चिम आशियातील (West Asia) संघर्ष आणि ऊर्जा धक्का (Energy Shock) चिंतेचे प्रमुख कारण आहेत. ब्रेंट क्रूड (Brent Crude)ची किंमत $130 प्रति बॅरल पर्यंत टिकून राहण्याची शक्यता आहे. यामुळे चालू खात्यातील तूट (Current Account Deficit) वाढून USD/INR 95 च्या पातळीवर जाऊ शकते, कारण रुपया आधीच ₹93 च्या आसपास व्यवहार करत आहे. चलनाचे अवमूल्यन (Currency Depreciation) आणि वाढलेले उत्पादन खर्च (Input Costs) ऊर्जा-केंद्रित क्षेत्रांतील कंपन्यांच्या नफ्यावर (Corporate Profits) दबाव आणू शकतात. तसेच, मिड आणि स्मॉल-कॅप शेअर्समध्ये (Mid and Small-cap stocks) मोठी घसरण (~40%) झाली असली तरी, त्यांचे मूल्यांकन अजूनही जास्त असल्याने कमाईत वाढ न झाल्यास धोका वाढू शकतो.

पुनर्प्राप्तीचे संकेत

तांत्रिक दृष्ट्या, बाजाराची स्थिती अत्यंत ओव्हरसोल्ड (Oversold) आहे, जी ऐतिहासिकदृष्ट्या टर्निंग पॉइंट (Turning Point) आणि भविष्यातील चांगल्या परताव्याचे (Future Returns) संकेत देते. विश्लेषकांना बाजारात स्थिरीकरणाची (Stabilization) चिन्हे दिसत आहेत. एप्रिल 2026 च्या मध्यापर्यंत बाजारातील भावना (Market Sentiment) सुधारल्या. भू-राजकीय धोके कमी झाल्याने आणि शांतता चर्चेच्या (Peace Talks) आशेने 15 एप्रिल रोजी निफ्टी 50 मध्ये 1.6% पेक्षा जास्त वाढ झाली. इंडिया VIX (Volatility Index) 19 च्या खाली घसरला. ICICI Direct च्या मते, घसरणीचा मोठा भाग आता मागे पडला आहे आणि एप्रिलमध्ये मोठी सुधारणा अपेक्षित आहे. IMF ने भारताचा वाढीचा अंदाज 6.5% पर्यंत वाढवला आहे, आणि S&P Global Ratings ने भारताच्या मजबूत मूलभूत तत्त्वांमुळे (Strong Fundamentals) रेटिंगवर तात्काळ परिणाम होणार नाही असे म्हटले आहे.