Whalesbook
तेलाच्या झटक्याने बाजार कोसळला
गुरुवारी भारतीय शेअर बाजारात मोठी पडझड झाली. बीएसई सेन्सेक्स 1,100 अंकांनी घसरला, तर निफ्टी 23,820 च्या खाली आला. वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे (geopolitical tensions) कच्च्या तेलाच्या (Brent crude) किमती $125 प्रति बॅरलच्या वर गेल्याने गुंतवणूकदार सावध झाले. हॉरमझच्या सामुद्रधुनीत (Strait of Hormuz) पुरवठा साखळीत व्यत्यय येण्याच्या शक्यतेने तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली. भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांवर याचा मोठा परिणाम होतो.
भारतीय रुपयाही मोठ्या प्रमाणात घसरला आणि 95.27 प्रति अमेरिकन डॉलरच्या विक्रमी नीचांकी पातळीवर पोहोचला. परदेशी गुंतवणूकदारांनी पैसे काढल्याने आणि तेलाची वाढलेली आयात किंमत यामुळे रुपयावर दबाव आला.
एआय (AI) क्षेत्रातील तेजी आणि मोठे सौदे
बाजारातील घसरणीच्या विपरीत, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) क्षेत्रात मोठे मूल्यांकन (valuation) होताना दिसत आहे. एंथ्रोपिक पीबीसी (Anthropic PBC) नावाची कंपनी $900 अब्ज पेक्षा जास्त मूल्यांकनावर निधी उभारण्याचा विचार करत आहे. हे मूल्यांकन प्रतिस्पर्धी ओपनएआय (OpenAI) पेक्षा खूप जास्त आहे, ज्याचे मूल्यांकन सुमारे $80-100 अब्ज आहे.
कंपन्या पुनर्रचना (restructuring) आणि विस्तारातही सक्रिय होत्या. रेनॉल्ट इंडियाने (Renault India) राष्ट्रीय कंपनी कायदा न्यायाधिकरणाकडे (NCLT) आपल्या कामकाजाची पुनर्रचना करण्यासाठी मंजुरी मागितली आहे. सन फार्मास्युटिकल इंडस्ट्रीजने (Sun Pharmaceutical Industries) $11.75 अब्ज मध्ये ऑर्गॅनॉन (Organon) कंपनीला विकत घेण्याचा सर्वात मोठा करार केला आहे. विशेष म्हणजे, सन फार्माचे संस्थापक दिलीप सांघवी यांनी पहिल्यांदाच मोठ्या अधिग्रहणासाठी कर्ज घेतले आहे, जे त्यांच्या नेहमीच्या कमी कर्ज धोरणाच्या विरोधात आहे.
या दरम्यान, आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये (FY26) एक्सचेंज-ट्रेडेड फंडांमध्ये (ETFs) विक्रमी ₹1.81 लाख कोटी आवक नोंदवली गेली. इक्विटी ईटीएफच्या तुलनेत कमोडिटी-आधारित ईटीएफने चांगली कामगिरी केली, जे महागाई आणि बाजारातील अस्थिरतेविरूद्ध हेज (hedge) म्हणून पाहिले जातात.
जोखमी कायम
एआय क्षेत्रातील सकारात्मक घडामोडी आणि मोठे सौदे असूनही, बाजारात अनेक जोखमी कायम आहेत. सन फार्मास्युटिकल इंडस्ट्रीजच्या $11.75 अब्ज च्या अधिग्रहणामुळे कंपनीवर कर्जाचा मोठा बोजा वाढला आहे. जर बाजाराची परिस्थिती किंवा एकत्रीकरण योजना अयशस्वी झाल्यास, वाढलेल्या कर्जाची परतफेड करणे कंपनीसाठी आव्हानात्मक ठरू शकते.
रेनॉल्ट इंडियालाही बाजारात मोठी हिस्सेदारी मिळवण्यासाठी संघर्ष करावा लागला आहे. त्यांच्या पुनर्रचना आणि निर्यातीच्या ध्येयांचे यश अंमलबजावणीवर अवलंबून असेल.
१ एप्रिल, 2027 पासून लागू होणारी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाची (RBI) नवीन अपेक्षित क्रेडिट लॉस (ECL) फ्रेमवर्क बँकिंग क्षेत्रासाठी आव्हानात्मक ठरू शकते. यामुळे बँकांना अधिक राखीव निधी ठेवावा लागू शकतो, ज्यामुळे नफा आणि भांडवलावर परिणाम होऊ शकतो. लहान बँका मोठ्या बँकांपेक्षा जास्त प्रभावित होण्याची शक्यता आहे.
याव्यतिरिक्त, युनियन बँक ऑफ इंडियाने (Union Bank of India) चालू खाते बचत खाते (CASA) आकडे फुगवण्यासाठी अल्प-मुदतीचा ठेवींचा वापर केल्याचा आरोप एका व्हिसलब्लोअर पत्रातून समोर आला आहे. यामुळे सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांमध्ये अहवाल अचूकता आणि देखरेखीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
बाजाराचा दृष्टिकोन
आर्थिक दबाव आणि क्षेत्रांमधील संधींमधील ही तफावत पुढेही कायम राहण्याची शक्यता आहे. भू-राजकीय घटना आणि तेलाच्या किमतीतील चढ-उतारामुळे भारतीय इक्विटींवर अल्प-मुदतीचा दबाव येऊ शकतो. तथापि, एआयमधील वाढती आवड आणि मोठे फार्मा सौदे दर्शवतात की गुंतवणूकदार अजूनही वाढीच्या संधी शोधत आहेत.
विश्लेषकांच्या मते, आरबीआयच्या नियामक कृतींमुळे बँका जोखीम मूल्यांकन आणि कर्ज देण्याच्या पद्धतींमध्ये बदल अपेक्षित आहेत. कमोडिटी गुंतवणुकीची इक्विटीच्या तुलनेत कामगिरी गुंतवणूकदारांची जोखीम घेण्याची क्षमता आणि महागाई हेजिंग धोरणांचे मुख्य सूचक राहील.