Whalesbook
AI रॅलीतून भारत का मागे?
गेल्या 2026 च्या सुरुवातीपासून, भारतीय शेअर बाजाराने जागतिक बाजारांच्या तुलनेत पिछेहाट केली आहे. यामागे मुख्य कारण म्हणजे जगभरात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) हार्डवेअर आणि सेमीकंडक्टर क्षेत्रातील झपाट्याने वाढलेली रॅली, ज्यामध्ये भारताचा सहभाग कमी आहे. तैवान आणि दक्षिण कोरियासारख्या देशांमधील बाजारात मोठे चढ बघायला मिळाले, जिथे KOSPI 77.49% ने वाढला, तर भारताचा निफ्टी (Nifty) स्थानिक चलनानुसार सुमारे 8.5% नी घसरला आहे. Motilal Oswal च्या अहवालानुसार, हा 'एक्सपोजर गॅप' (exposure gap) दर्शवतो, ज्यामुळे भारताच्या मार्केट कॅपिटलायझेशनवर (market capitalization) परिणाम झाला आहे. IT सेवा वगळता इतर क्षेत्रांमध्ये भारताची कामगिरी अधिक स्थिर दिसून येते.
संरक्षण क्षेत्राला चालना
दुसरीकडे, जगभरातील वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे संरक्षण क्षेत्राला मोठी गती मिळाली आहे. संरक्षण खर्चात वाढ झाल्याने या क्षेत्रातील कंपन्यांच्या मार्केट कॅपिटलायझेशनमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. 2021 ते 2026 च्या मध्यापर्यंत या क्षेत्राचा CAGR 19% राहण्याचा अंदाज आहे, जो भारताच्या संरक्षण क्षेत्रासाठीही सकारात्मक आहे.
कच्च्या तेलाचे संकट आणि इतर चिंता
मात्र, जागतिक बाजारासाठी कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती चिंतेचा विषय आहेत. पश्चिम आशियातील तणावामुळे कच्च्या तेलाचे दर $100 प्रति बॅरल च्या वर गेले आहेत. यामुळे भारताच्या अर्थव्यवस्थेवरही दबाव येत आहे, ज्यात वाढ, चालू खात्यातील तूट (CAD) आणि महागाई यांचा समावेश आहे. FY27 साठी CAD 1.3% ते 2.5% पर्यंत वाढण्याचा अंदाज आहे. एप्रिल 2026 पर्यंत महागाई 3.8% पर्यंत जाण्याची शक्यता आहे. भारतीय रुपयाही अस्थिर आहे आणि वर्षाअखेरीस तो 95 प्रति USD पर्यंत घसरू शकतो.
गुंतवणूकदारांच्या हालचाली
या अस्थिरतेदरम्यान, डोमेस्टिक इन्स्टिट्यूशनल इन्व्हेस्टर्स (DIIs) बाजाराला आधार देत आहेत. 2026 च्या पहिल्या चार महिन्यांत त्यांनी भारतीय इक्विटीमध्ये ₹3 लाख कोटी पेक्षा जास्त गुंतवणूक केली आहे. यामुळे DII ची मालकी 18.9% पर्यंत वाढली आहे. याउलट, फॉरेन इन्स्टिट्यूशनल इन्व्हेस्टर्स (FIIs) मोठ्या प्रमाणात विक्री करत आहेत. त्यांनी आतापर्यंत ₹2 लाख कोटी पेक्षा जास्त रक्कम काढून घेतली आहे, ज्यामुळे त्यांची मालकी 14 वर्षांच्या नीचांकी पातळीवर म्हणजे 14.7% वर आली आहे.
पुढील धोके आणि शक्यता
FIIs ची सतत होणारी विक्री जागतिक स्तरावर भारताकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन दर्शवते. AI रॅलीसारख्या विशिष्ट जागतिक ट्रेंडमध्ये कमी सहभाग भारतासाठी संरचनात्मक आव्हान आहे. कच्च्या तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार अर्थव्यवस्थेसाठी सतत धोका निर्माण करत आहेत, ज्यामुळे CAD आणि महागाई वाढू शकते. रुपयाचे अवमूल्यन (depreciation) भांडवली बाहेर पडण्यास (outflows) कारणीभूत ठरू शकते. केवळ DIIs ची खरेदी या धोक्यांना कितपत रोखू शकते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
Motilal Oswal च्या मते, जर AI क्षेत्रातील रॅली मंदावली, तर FIIs चा पैसा पुन्हा भारतासारख्या ग्रोथ-ओरिएंटेड (growth-oriented) मार्केटमध्ये येऊ शकतो. जागतिक तणावामुळे संरक्षण खर्चात वाढ कायम राहण्याची शक्यता आहे. मात्र, बाजाराची दिशा जागतिक भांडवली प्रवाह, कमोडिटीच्या किमती आणि प्रमुख जागतिक ग्रोथ सेक्टरमधील भारताची क्षमता यावर अवलंबून असेल.