Whalesbook
FIIs ची विक्री सुरूच
सुरुवात मे 2026 पासून झाली असली तरी, परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार (FIIs) भारतीय शेअर बाजारातून पैसे काढून घेण्याचे सत्र सुरूच ठेवत आहेत. सलग दहाव्या महिन्यात ही विक्री सुरू असून, यावर्षी आतापर्यंत ₹1.92 लाख कोटी पेक्षा जास्त रक्कम बाजारातून बाहेर गेली आहे. हे प्रमाण मागील संपूर्ण 2025 वर्षातील एकूण विक्रीपेक्षाही जास्त आहे. त्यामुळे परदेशी भांडवल कधी परत येईल, याची चिंता देशांतर्गत गुंतवणूकदारांना लागली आहे.
AI च्या शर्यतीत भारत मागे?
सध्या जगभरातील गुंतवणूक जागतिक स्तरावर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञानात आघाडीवर असलेल्या देशांकडे वळत आहे. दक्षिण कोरिया आणि तैवानसारखे देश Samsung Electronics (ज्याची मार्केट कॅप 1 ट्रिलियन डॉलर पेक्षा जास्त आहे), SK Hynix (शेअरची किंमत अंदाजे ₩1.45 दशलक्ष) आणि TSMC (शेअरची किंमत सुमारे $400.38) सारख्या कंपन्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक आकर्षित करत आहेत. या कंपन्या AI क्रांतीचे थेट लाभार्थी मानल्या जात आहेत. याउलट, अनेक परदेशी गुंतवणूकदारांना भारतात AI संबंधित कंपन्यांमध्ये थेट एक्सपोजर (Exposure) कमी वाटत आहे. त्यामुळे पोर्टफोलिओ पुनर्रचना करताना भारताला वगळले जात असल्याची चर्चा आहे.
आर्थिक अडचणींचाही फटका
AI व्यतिरिक्त, भारताला काही मोठ्या आर्थिक अडचणींचाही सामना करावा लागत आहे. भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत लक्षणीयरीत्या कमजोर झाला आहे. 2026 मध्ये रुपया ₹84.27 ते ₹95.36 या दरम्यान राहिला आहे. यात भर म्हणजे पश्चिम आशियातील तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती $100 प्रति बॅरलच्या वर गेल्या आहेत, जे 2022 नंतरचे सर्वोच्च स्तर आहेत. यामुळे भारताची ऊर्जा आयात खर्चावर आणि व्यापार संतुलनावर (Trade Balance) परिणाम होत आहे. मार्च 2026 मध्ये महागाई 3.40% पर्यंत वाढली होती, जरी ती मध्यवर्ती बँकेच्या लक्ष्याच्या मर्यादेत आहे.
व्हॅल्युएशन (Valuations) एक आशेचा किरण
सध्याच्या विक्री आणि मॅक्रोइकॉनॉमिक (Macroeconomic) दबावामुळे बाजारातील व्हॅल्युएशन (Valuations) मात्र काहीसे आकर्षक दिसू लागले आहेत. Nifty 50 चा ट्रेलिंग पी/ई (P/E) रेशो सुमारे 20.94 आहे, जो त्याच्या दीर्घकालीन सरासरीच्या जवळ आहे. इतर उदयोन्मुख बाजारपेठांच्या (Emerging Market - EM) तुलनेत भारताचे व्हॅल्युएशन प्रीमियम सुमारे 65% पर्यंत कमी झाले आहे. डीएसपी एमएफ (DSP MF) च्या विश्लेषकांच्या मते, विशेषतः लार्ज-कॅप (Large-cap) शेअर्समध्ये सध्याच्या पातळीवर वाजवी व्हॅल्युएशन मिळत आहेत. रुपयाच्या घसरणीमुळे हे आकर्षण आणखी वाढले आहे. Nomura आणि J.P. Morgan सारख्या ग्लोबल ब्रोकर्सनी (Brokers) भारताचे व्हॅल्युएशन प्रीमियम आणि AI एक्सपोजरवरील चिंता व्यक्त केली असली तरी, देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) ₹3 लाख कोटी पेक्षा जास्त गुंतवणूक करून बाजाराला मोठा आधार दिला आहे.
परदेशी भांडवलाचे भवितव्य
पुढील काळात, परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांची (FIIs) भारतातील रुची जागतिक भांडवली प्रवाह (Global Capital Flows) आणि देशांतर्गत आर्थिक सुधारणांवर अवलंबून असेल. J.P. Morgan च्या धोरणकर्त्यांचा अंदाज आहे की, आर्थिक निर्देशांकांमध्ये सुधारणा आणि कंपन्यांच्या नफ्यात वाढ झाल्यास 2026 च्या उत्तरार्धात बाजारात तेजी येऊ शकते, ज्यामुळे निफ्टी नवीन उच्चांक गाठू शकतो. Goldman Sachs 2026 साठी तेजीचा अंदाज कायम ठेवत आहे, ज्यात देशांतर्गत खरेदी आणि उदयोन्मुख तंत्रज्ञानामुळे (Emerging Technologies) भारतीय शेअर्समध्ये पुनर्बांधणीची अपेक्षा आहे. कच्च्या तेलाच्या किमती स्थिर होणे, रुपया मजबूत होणे आणि नफ्यात स्पष्ट वाढ दिसणे यावर बाजाराची टिकाऊ पुनर्प्राप्ती अवलंबून असेल.