आर्थिक वर्ष FY26 ची घसरणीसह सांगता
आर्थिक वर्ष 2025-26 (FY26) मध्ये भारतीय शेअर बाजारात मोठी घसरण दिसून आली. प्रमुख निर्देशांक सेन्सेक्स (Sensex) 7% तर निफ्टी (Nifty) 5% पेक्षा जास्त घसरला. पश्चिम आशियातील वाढता तणाव आणि कच्च्या तेलाच्या किमती $100 प्रति बॅरलच्या वर जाऊन $115 पर्यंत पोहोचल्याने बाजारावर दबाव वाढला. यामुळे जागतिक गुंतवणूकदारांमध्ये सावधगिरी वाढली आणि त्यांनी मोठ्या प्रमाणात परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूक (FII) काढून घेतल्याने बाजारातील विक्री वाढली. मार्च 2026 मध्ये HSBC इंडिया मॅन्युफॅक्चरिंग PMI 53.8 पर्यंत घसरला, जो अनिश्चिततेत उत्पादन क्षेत्राची मंदावलेली गती दर्शवतो. आर्थिक वर्षाच्या शेवटच्या दिवशी BSE वर सूचीबद्ध कंपन्यांचे एकूण मार्केट कॅपिटलायझेशन सुमारे ₹41.24 ट्रिलियन होते.
मूल्यांकनाची स्थिती आणि ऐतिहासिक संदर्भ
भारताचे शेअर बाजार मूल्यांकन (Valuations) जागतिक पातळीवर तुलनात्मकदृष्ट्या जास्त राहिले आहे. मार्च 2026 अखेरीस, निफ्टी 50 चा P/E रेशो सुमारे 19.6 ते 20.2 होता, तर सेन्सेक्सचा 20.22 होता. MSCI इमर्जिंग मार्केट्स इंडेक्सचा P/E 15.78 ते 18.80 च्या दरम्यान होता. तथापि, इमर्जिंग मार्केटच्या तुलनेत भारताचे मूल्यांकन प्रीमियम मार्च 2025 मधील 77% वरून फेब्रुवारी 2026 अखेरीस 58% पर्यंत कमी झाले. याउलट, S&P 500 चा P/E रेशो 25.00 ते 27.25 पर्यंत जास्त होता. ऐतिहासिकदृष्ट्या, भू-राजकीय तणावामुळे बाजारात अल्पकालीन (सुमारे 4 आठवडे) चढ-उतार येतात, त्यानंतर साधारणपणे मध्यम-मुदतीत सुधारणा दिसून येते, ज्यात सेन्सेक्स सरासरी 28% परतावा देतो. तेलाच्या किमती वाढल्यानंतर निफ्टी 50 सहसा एका वर्षात सावरतो. कच्च्या तेलाच्या किमतीत $10 प्रति बॅरल वाढ झाल्यास भारताच्या चालू खात्यात (CAD) 30-40 बेसिस पॉइंट्सची वाढ होऊ शकते आणि महागाई 0.7% वाढू शकते. तसेच, जीडीपी वाढ 0.25-0.27% ने कमी होऊ शकते. या दबावांना असूनही, गोल्डमन सॅक्स (Goldman Sachs) सारख्या ब्रोकरेज हाऊसेसनी भारतावर 'ओव्हरवेट' (Overweight) स्टान्स कायम ठेवला असून FY27 साठी 16% नफा वाढीचा अंदाज वर्तवला आहे आणि निफ्टी 29,000 अंकांपर्यंत पोहोचेल असा अंदाज आहे.
आव्हाने आणि धोके कायम
कमाई-आधारित रिकव्हरीच्या (Earnings-led Recovery) आशावादादरम्यान, अनेक आव्हाने अजूनही कायम आहेत. $100 प्रति बॅरलपेक्षा जास्त कच्च्या तेलाच्या किमती भारताच्या मॅक्रोइकॉनॉमिक स्थिरतेसाठी थेट धोका आहेत. सुमारे 85% कच्च्या तेलाच्या आयात अवलंबित्वामुळे, ही अस्थिरता महागाई वाढवणारी आणि विकास दर कमी करणारी (Stagflation) परिस्थिती निर्माण करू शकते. चालू खात्यातील वाढलेला तफावत, जर कच्च्या तेलाच्या सरासरी किमती $100-105 प्रति बॅरल राहिल्यास, जीडीपीच्या 1.9-2.2% पर्यंत पोहोचू शकते, ज्यामुळे रुपयावर दबाव येईल आणि रुपयाचे अवमूल्यन होण्याची शक्यता आहे. या चलन अवमूल्यनामुळे आयात खर्च वाढतो आणि चलनविषयक धोरण (Monetary Policy) कठीण होते. भू-राजकीय अस्थिरता, विशेषतः पश्चिम आशियातील परिस्थिती, तेलाच्या पुरवठ्यात व्यत्यय आणण्याचा धोका वाढवते. ब्रिकवर्क रेटिंग्स (Brickwork Ratings) च्या विश्लेषकांच्या मते, FY27 मध्ये व्यापक तेजीऐवजी निवडक संधी मिळतील, कारण जागतिक अनिश्चितता आणि कमाईचे आव्हान बाजारावर दबाव आणू शकते. बाजाराचा सध्याचा P/E रेशो 19.6 हा ऐतिहासिक सरासरी 23.43 पेक्षा 16.3% कमी आहे, पण तरीही अनेक धोके अस्तित्वात आहेत.
FY27 ची कमाई-आधारित रिकव्हरी
आगामी 2026-27 आर्थिक वर्षासाठी (FY27) भारतीय बाजाराचा दृष्टीकोन सावधपणे आशावादी आहे, जो भू-राजकीय तणाव आणि कच्च्या तेलाच्या किमती स्थिर होण्यावर अवलंबून असेल. विश्लेषकांचा अंदाज आहे की FY27 च्या पहिल्या सहामाहीत (H1 FY27) ऊर्जा धक्क्यांमुळे महागाई आणि व्याजदरांमध्ये समायोजन होत असल्याने बाजारात अधिक अस्थिरता राहू शकते. तथापि, वर्षाच्या उत्तरार्धात (H2 FY27) देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूक आणि कंपन्यांच्या दमदार कमाईमुळे (Corporate Earnings) बाजारात लक्षणीय रिकव्हरी अपेक्षित आहे. गोल्डमन सॅक्सच्या मते, FY27 मध्ये भारताची नफा वाढ 16% राहू शकते आणि निफ्टी 29,000 पर्यंत पोहोचू शकतो. ही रिकव्हरी बाजाराच्या भावनांऐवजी (Sentiment) थेट कमाईवर आधारित असेल, ज्यामुळे जागतिक मॅक्रोइकॉनॉमिक दबाव कमी झाल्यावर कंपन्यांची कामगिरी बाजारातील तेजीचे मुख्य कारण ठरेल.