Whalesbook
भू-राजकीय शांततेमुळे बाजारात दिलासा
गेल्या काही दिवसांपासून बाजारात जी अस्थिरता पाहायला मिळत होती, ती आज मध्य-पूर्वेतील (West Asia) तणाव कमी झाल्याच्या बातम्यांनी बऱ्याच अंशी कमी झाली. यामुळे गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास वाढला. कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमतींमध्ये स्थिरता आल्यानेही भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी एक सकारात्मक संकेत मिळाला, जी आयातीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. या अनुकूल वातावरणामुळे मार्केटमध्ये सर्व क्षेत्रांमध्ये खरेदी वाढली आणि प्रमुख निर्देशांकांनी (Indices) मोठी झेप घेतली.
निर्देशांकांना चालना देणारे घटक
मध्य-पूर्वेतील भू-राजकीय अस्थिरता कमी होण्याची चिन्हे आणि विशेषतः होर्मुझच्या सामुद्रधुनीभोवतीच्या संघर्षावर तोडगा निघण्याची शक्यता यामुळे गुंतवणूकदारांची चिंता लक्षणीयरीत्या कमी झाली. यामुळे बाजाराला मोठा आधार मिळाला. ब्रेंट क्रूड ऑइलच्या (Brent Crude Oil) किमतींनीही उच्चांकावरून थोडी घट दर्शवली, ज्यामुळे महागाई (Inflation) आणि वित्तीय स्थिरतेबद्दलची चिंता कमी झाली. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) अनुकूल चलनविषयक धोरणामुळे (Monetary Policy) बाजारात तरलता (Liquidity) टिकून राहिली. ऑटो (Auto), रिएल्टी (Realty) आणि आयटी (IT) सारख्या प्रमुख क्षेत्रांमधील मजबूत कामगिरीनेही बाजारातील व्यापक तेजीला हातभार लावला.
बाजारातील अस्थिरता आणि जागतिक तुलना
भारताच्या बाजाराने आज रिकव्हरी (Recovery) दाखवली असली तरी, २०२६ च्या सुरुवातीला यात लक्षणीय अस्थिरता दिसून आली होती. मार्च २०२६ मध्ये, भू-राजकीय तणाव आणि परदेशी गुंतवणूकदारांच्या (Foreign Investors) विक्रीमुळे Nifty आणि Sensex मध्ये 11% पर्यंत घसरण झाली होती. जागतिक बाजारपेठांमध्येही, जसे की अमेरिकेचा S&P 500 आणि MSCI इमर्जिंग मार्केट इंडेक्समध्ये मार्चमध्ये घसरण झाली होती, जिथे भारताची कामगिरी प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा मागे पडली होती. २९ एप्रिल २०२६ पर्यंत, BSE Sensex इंट्राडे मध्ये 77,926 च्या उच्चांकावर आणि बंद 77,552 वर होता. भारताची मार्केट व्हॅल्युएशन (Market Valuation) आकर्षक दिसत असली तरी, ती इतर उदयोन्मुख बाजारपेठांपेक्षा (Emerging Markets) जास्त आहे. परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांच्या (FIIs) मोठ्या प्रमाणात पैशांच्या बाहेर काढण्यावर (Outflows) देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) सातत्याने खरेदी करून महत्त्वपूर्ण आधार दिला आहे. IMF ने २०२६ साठी भारताचा GDP 6.5% राहण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे, जो देशांतर्गत मागणीमुळे (Domestic Demand) चालवला जाईल.
कायम असलेले धोके
सध्याच्या तेजीनंतरही, काही मूलभूत धोके कायम आहेत. क्रूड ऑइलच्या $100-$110 प्रति बॅरल पेक्षा जास्त किमती भारताच्या महागाई, वित्तीय तूट (Fiscal Deficit) आणि रुपयावर (Currency) दबाव आणू शकतात. चालू असलेल्या परदेशी फंडांच्या बाहेर काढण्यामुळे (Outflows) भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत कमकुवत झाला आहे. बाजारपेठ बाह्य घटकांवर खूप संवेदनशील आहे, जी मध्य-पूर्वेतील संघर्षातील घडामोडी आणि यूएस फेडरल रिझर्व्हच्या (US Federal Reserve) धोरणांवर अवलंबून आहे. लार्ज-कॅप (Large-cap) निर्देशांकांनी रिकव्हरी केली असली तरी, लार्ज आणि स्मॉल-कॅप (Small-cap) स्टॉक्सच्या कामगिरीत फरक दिसून येत आहे. तसेच, अमेरिका-भारत व्यापार करारासारख्या (US-India Trade Deal) अपेक्षित घडामोडींना विलंब झाल्यास बाजारातील सकारात्मक भावनांवर परिणाम होऊ शकतो.
विश्लेषकांची मते आणि टिकाऊपणाबाबत चिंता
विश्लेषक सावधपणे आशावादी आहेत. त्यांना व्हॅल्युएशन (Valuation) आकर्षक वाटत असले तरी, जोखीम कायम असल्याचे मान्य करतात. काही संस्था भारतीय इक्विटीसाठी (Equities) सुधारित अर्निंग्स आउटलुक (Earnings Outlook) आणि अनुकूल व्हॅल्युएशन दर्शवतात, त्यांनी 'ओवरवेट' (Overweight) रेटिंग दिले आहे. २०२६ साठी Nifty चे टार्गेट (Target) सुमारे 29,000 होते, परंतु भू-राजकीय अस्थिरता आणि जागतिक विकासात संभाव्य मंदावण्यासारख्या (Global Growth Slowdown) धोक्यांमुळे ही आशावाद आव्हानात्मक आहे. सध्याच्या रॅलीचा टिकाऊपणा (Sustainability) देशांतर्गत गुंतवणूकदारांचे सततचे इनफ्लो (Inflows), जागतिक तणाव कमी होणे आणि महागाईच्या दबावामुळे स्थिर कॉर्पोरेट कमाईवर अवलंबून असेल.