भारतीय शेअर बाजारात दिलासादायक उसळी! इराण तणाव निवळल्याने तेजी, पण धोके कायम

जागतिक बाजारात अमेरिकेने इराणवरचे हल्ले तात्पुरते थांबवल्याच्या संकेतांमुळे मोठा दिलासा मिळाला. यामुळे निर्माण झालेल्या सकारात्मक वातावरणामुळे मंगळवारी भारतीय शेअर बाजारात जोरदार उसळी पाहायला मिळाली. गेल्या काही दिवसांतील घसरणीनंतर गुंतवणूकदारांना दिलासा मिळाला, ज्याचा थेट परिणाम म्हणून Nifty 399.75 अंकांनी वाढून 22,912.40 वर बंद झाला. तसेच, Bank Nifty मध्येही 1,372.06 अंकांची वाढ होऊन तो 74,068.45 वर पोहोचला. आंतरराष्ट्रीय बाजारात क्रूड ऑइलच्या किमती 11% पेक्षा जास्त घसरल्या, ज्यामुळे भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांवरील आर्थिक ताण कमी होण्याची आशा निर्माण झाली.

मात्र, बाजारातील हा उत्साह फार काळ टिकला नाही. इराणने वाटाघाटी (negotiations) सुरू असल्याच्या वृत्तांना ठाम नकार दिल्याने आणि नवीन हल्ल्यांच्या बातम्या समोर आल्याने गुंतवणूकदारांची चिंता वाढली. याचा परिणाम म्हणून Brent क्रूड ऑइलच्या किमती पुन्हा वाढू लागल्या, तर नैसर्गिक वायूच्या (natural gas) दरातही वाढ दिसून आली, जी ऊर्जा बाजारातील अस्थिरता कायम असल्याचे दर्शवते. Nifty चा दिवसांतील व्यवहार 22,624.20 ते 23,057.30 या दरम्यान झाला, पण तो 23,000 चा स्तर टिकवून ठेवू शकला नाही.

या तात्पुरत्या शांततेमुळे बाजारात क्षणिक दिलासा मिळाला असला तरी, अर्थव्यवस्थेवरील मोठे दबाव कायम आहेत. भारत आपल्या 85% पेक्षा जास्त कच्च्या तेलाची आयात करतो, त्यामुळे मध्यपूर्वेतील भू-राजकीय तणावाचा (geopolitical tension) मोठा फटका बसण्याची शक्यता असते. कच्च्या तेलाच्या किमतीत $10 प्रति बॅरल वाढ झाल्यास, चालू खात्यावरील तूट (current account deficit) GDP च्या 0.36% ते 0.50% पर्यंत वाढू शकते, तर महागाईत 0.35% ते 0.40% ने वाढ होण्याची शक्यता आहे. भारतीय रुपयाही ₹93.94 च्या पातळीवर घसरून विक्रमी नीचांकी पातळीवर पोहोचला आहे, ज्यामुळे आयात खर्च वाढला आहे आणि रुपयावरचा दबाव कायम आहे. परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPIs) मार्च महिन्यात ₹90,000 कोटी पेक्षा जास्त गुंतवणूक काढून घेतल्याने बाजारातील विक्रीचा दबाव आणखी वाढला आहे.

या व्यतिरिक्त, काही कंपन्यांचे मूल्यांकन (valuations) देखील चिंतेचे कारण बनले आहे. IndiGo (InterGlobe Aviation) सुमारे 34.43-52.96 च्या P/E रेशोवर ट्रेड करत आहे, तर Bajaj Finance चा P/E 26.9-35.2 च्या दरम्यान आहे, जो काही प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा जास्त आहे. Coal India चा P/E 7.31-9.70 असणे, हे दर्शवते की तो कदाचित स्वस्त आहे, तर Power Grid Corporation चा P/E 16.68-19.26 च्या आसपास आहे. या मूल्यांकनांसोबतच वाढती महागाई आणि चालू खात्यातील तूट यासारखे मूलभूत आर्थिक घटक बाजारातील भावनांवर (sentiment) दबाव टाकत आहेत.

एकंदरीत, बाजारातील ही सुधारणा नाजूक स्थितीत असल्याचे दिसून येते. इराणच्या भूमिकेमुळे भू-राजकीय तणाव पूर्णपणे निवळलेला नाही, ज्यामुळे ऊर्जा बाजारातील अस्थिरता कायम आहे. त्यामुळे, आगामी काळात बाजारात अस्थिरता (volatility) कायम राहण्याची शक्यता विश्लेषक व्यक्त करत आहेत. मध्यपूर्वेतील परिस्थिती पूर्णपणे शांत झाल्यावर आणि कच्च्या तेलाच्या किमती स्थिर झाल्यावरच बाजारात टिकाऊ आणि मजबूत तेजी दिसू शकते.