अमेरिकेकडून फार्मास्युटिकल्स, स्मार्टफोन आणि महत्त्वाच्या खनिजांवर संभाव्य शुल्क आकारले जाण्याची शक्यता असताना, भारताच्या एका संसदीय समितीने भारत सरकारने अमेरिकेकडून या क्षेत्रांसाठी विशेष सूट मिळवावी अशी शिफारस केली आहे. हा प्रस्ताव भारतीय निर्यातदारांसाठी, विशेषतः औषध कंपन्यांसाठी, चिंतेचा विषय बनला आहे.
संसदेच्या वाणिज्य समितीने ६ ऑगस्ट २०२६ रोजी एक अहवाल सादर केला आहे. यात अमेरिकेसोबत तातडीने वाटाघाटी करून फार्मास्युटिकल्स, स्मार्टफोन आणि महत्त्वपूर्ण खनिजांसारख्या महत्त्वाच्या भारतीय निर्यात क्षेत्रांना संरक्षण देण्याची शिफारस करण्यात आली आहे. समितीचे नेतृत्व खासदार डोला सेन यांनी केले.
औषध उद्योगावर धोक्याची घंटा
अमेरिकेने जे टॅरिफ रोडमॅप (Tariff roadmap) प्रस्तावित केला आहे, त्यानुसार जनरिक औषधांवरील (Generic drugs) शुल्क १ ऑगस्ट २०२८ पर्यंत 0% असेल. मात्र, त्यानंतर ते २००% पर्यंत वाढू शकते. भारताकडून अमेरिकेला पाठवल्या जाणाऱ्या जवळपास निम्म्या जनरिक प्रिस्क्रिप्शन्स (Generic prescriptions) पाहता, या संभाव्य शुल्कांमुळे भारतीय औषध उत्पादकांच्या निर्यातीवर आणि नफ्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.
सरकारची पुढील पाऊले
या परिस्थितीवर लक्ष ठेवण्यासाठी, समितीने परराष्ट्र व्यापार महासंचालनालयांतर्गत (Directorate General of Foreign Trade) एक विशेष 'वॉच डेस्क' स्थापन करण्याचा सल्ला दिला आहे. यामुळे अमेरिकेच्या व्यापार धोरणांमधील बदलांवर तातडीने लक्ष ठेवता येईल आणि भारतीय कंपन्यांना धोक्याची पूर्वसूचना देता येईल. तसेच, अमेरिकेशी प्रस्तावित द्विपक्षीय व्यापार करार (Bilateral Trade Agreement) लवकर पूर्ण करण्यावर भर दिला जाईल, ज्याद्वारे २०३० पर्यंत एकूण व्यापार $500 अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचवण्याचे लक्ष्य आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोके
या संभाव्य शुल्कांमुळे गुंतवणूकदारांमध्ये अनिश्चिततेचे वातावरण आहे. वाढत्या मालवाहतूक खर्चासोबतच, या अतिरिक्त शुल्कांमुळे कंपन्यांचा नफा आणखी कमी होऊ शकतो. व्यापार धोरणांमधील दीर्घकालीन अनिश्चितता कंपन्यांना नवीन गुंतवणूक किंवा उत्पादन क्षमता वाढवण्यापासून परावृत्त करू शकते. त्यामुळे, गुंतवणूकदार द्विपक्षीय व्यापार कराराच्या प्रगतीवर आणि अमेरिकेच्या अधिकृत प्रतिसादावर बारकाईने लक्ष ठेवून असतील.
