भारतातील फूड रिटेल क्षेत्रात आता एक मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. मध्यस्थांची साखळी कमी करून थेट शेतकऱ्यांकडून मालाची खरेदी करण्यावर कंपन्या भर देत आहेत. यामुळे मालाची नासाडी (Food Wastage) कमी होऊन नफा वाढण्यास मदत होईल, अशी अपेक्षा आहे.
भारतीय रिटेल क्षेत्रातील पुरवठा साखळीचे स्वरूप पूर्णपणे बदलत आहे. आतापर्यंत शेत ते दुकान या प्रवासात अनेक मध्यस्थ असायचे, ज्यामुळे मालाची नासाडी मोठ्या प्रमाणावर व्हायची आणि शेतकऱ्यांनाही योग्य भाव मिळत नसे. आता मोठ्या रिटेल कंपन्या थेट शेतकरी किंवा फार्म-गेट कलेक्शन सेंटर्सवरून माल उचलत आहेत.
नफा वाढवण्याचे गणित
ग्रोसरी व्यवसायात मालाची नासाडी हा नफ्यातील सर्वात मोठा अडथळा असतो. डेटा-ड्रिव्हन डिमांड फोरकास्टिंगचा वापर करून कंपन्या आता ग्राहकांना नेमके काय हवे आहे, याचा अंदाज घेत आहेत. यामुळे इन्व्हेंटरी मॅनेजमेंट सुधारून कंपनीच्या नेट प्रॉफिटवर (Net Profit) सकारात्मक परिणाम होईल.
कोल्ड-चेनचे आव्हान
या ट्रान्सफॉर्मेशनमध्ये कोल्ड-चेन लॉजिस्टिक्स (रेफ्रिजरेटेड ट्रक आणि स्टोरेज) हा कणा आहे. मात्र, यात प्रचंड कॅपिटल (Capital) खर्च होतो. जर कंपनीने या पायाभूत सुविधांवर जास्त खर्च केला आणि त्या तुलनेत विक्री वाढली नाही, तर शॉर्ट-टर्ममध्ये त्यांच्या आर्थिक कामगिरीवर दबाव येऊ शकतो.
क्विक-कॉमर्सची स्पर्धा
क्विक-कॉमर्स प्लॅटफॉर्म्सच्या वाढत्या प्रभावामुळे पारंपारिक रिटेलर्सना पुरवठा साखळी अधिक वेगवान बनवणे भाग पडत आहे. गुंतवणूकदारांनी कंपन्यांचे इन्व्हेंटरी टर्नओव्हर रेशो आणि एकूण लॉजिस्टिक्स खर्च (रेव्हेन्यूच्या तुलनेत किती आहे) याकडे बारीक लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.