भारताची चालू खात्यातील तूट (Current Account Deficit - CAD) आर्थिक वर्ष २०२७ च्या पहिल्या तिमाहीत वाढून **$3.1 अब्ज डॉलर्स** झाली आहे. मालवाहतूक व्यापारातील (Merchandise Trade Gap) वाढ हे यामागचे मुख्य कारण आहे. सेवा आणि परदेशातून येणाऱ्या पैशांमध्ये (Remittances) मोठी वाढ झाली असली तरी, भांडवली बाजारातील (Capital Outflows) पैशांच्या बहिर्गामुळे पेमेंट संतुलनात (Balance of Payments) **$8.1 अब्ज डॉलर्सची** तूट निर्माण झाली आहे.
चालू खात्यातील तूट (CAD) का वाढली?
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, आर्थिक वर्ष २०२७ च्या पहिल्या तिमाहीत भारताची चालू खात्यातील तूट (CAD) $3.1 अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली आहे. मागील वर्षी याच तिमाहीत ही तूट $2.9 अब्ज डॉलर्स होती. ही वाढ प्रामुख्याने मालवाहतूक व्यापारातील (Merchandise Trade Deficit) तूट वाढल्यामुळे झाली आहे.
$85.7 अब्ज डॉलर्सची मालवाहतूक तूट मागील वर्षीच्या $68.9 अब्ज डॉलर्सच्या तुलनेत लक्षणीय वाढली आहे. जागतिक भू-राजकीय तणावामुळे (Geopolitical Tensions) कच्च्या तेलासारख्या (Crude Oil) अत्यावश्यक वस्तूंच्या आयातीवर (Imports) जास्त खर्च झाल्याने आयातीचे बिल वाढले. निर्यातीत (Exports) वाढ झाली असली तरी, आयातीची वाढ निर्यातीच्या वाढीपेक्षा जास्त असल्याने चालू खात्यावर याचा परिणाम झाला.
सेवा क्षेत्राचा दिलासा
मालाच्या व्यापारातील तुटीमुळे दबाव असूनही, इतर क्षेत्रांतील मजबूत कामगिरीमुळे एकूण तूट मर्यादित राहिली. सेवा क्षेत्रातील निव्वळ नफा (Net Services Trade Surplus) मागील वर्षीच्या $47.9 अब्ज डॉलर्सवरून वाढून $52.2 अब्ज डॉलर्सवर पोहोचला. तसेच, परदेशात काम करणाऱ्या भारतीयांकडून येणारी रक्कम (Net Transfer Receipts - Remittances) $41.4 अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली. या रकमांनी चालू खात्याला आधार दिला.
भांडवली बाजारातील बदल
या तिमाहीत भांडवली खात्यात (Capital Account) मोठा बदल दिसून आला. मागील वर्षी $7.4 अब्ज डॉलर्सचा नफा असलेल्या भांडवली खात्यात या तिमाहीत $5 अब्ज डॉलर्सची तूट निर्माण झाली. याचे मुख्य कारण म्हणजे परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPIs) केलेली मोठी विक्री (Outflows).
पेमेंट संतुलनाची स्थिती
या सर्व घडामोडींमुळे, देशाच्या एकूण पेमेंट संतुलनात (Overall Balance of Payments) $8.1 अब्ज डॉलर्सची तूट नोंदवली गेली, जी मागील वर्षीच्या $4.5 अब्ज डॉलर्सच्या नफ्याच्या अगदी विरुद्ध आहे. परदेशी चलन साठ्यातील (Foreign Currency Reserves) निव्वळ बदलामुळे हे संतुलन बिघडले.
पुढील अंदाज
विश्लेषकांनी पूर्ण आर्थिक वर्ष २०२७ साठी चालू खात्यातील तुटीचा अंदाज GDP च्या सुमारे 1.3% ठेवला आहे. यात ब्रेंट कच्च्या तेलाची (Brent Crude Oil) सरासरी किंमत $85 प्रति बॅरल असेल, असे गृहीत धरले आहे. गुंतवणूकदार आणि बाजार विश्लेषक भविष्यातील व्यापार आकडेवारीकडे लक्ष ठेवून असतील, विशेषतः सोन्याच्या (Gold) आणि सेमीकंडक्टरच्या (Semiconductor) किमतीतील चढ-उतार आणि भांडवली प्रवाहाची (Capital Flows) स्थिरता यावर लक्ष ठेवले जाईल.