सरकारने 'Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana' (PMFBY) मध्ये मोठा तंत्रज्ञान बदल केला आहे. आता पीक नुकसानीची पाहणी करण्यासाठी ड्रोन, सॅटेलाईट आणि AI चा वापर होणार असून, यामुळे विम्याचे पैसे मिळण्यातील विलंब संपण्यास मदत होईल.
भारत सरकारने आपल्या प्रमुख पीक विमा योजना, 'Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana' (PMFBY) चे स्वरूप पूर्णपणे बदलण्याचा निर्णय घेतला आहे. आतापर्यंत पीक नुकसानीची पाहणी करण्यासाठी जे पारंपारिक आणि वेळखाऊ मार्ग वापरले जात होते, त्याऐवजी आता हाय-टेक यंत्रणांचा वापर करण्यात येणार आहे. यामध्ये सॅटेलाईट इमेजरी, ड्रोन आणि AI-आधारित यील्ड एस्टिमेशन टूल्सचा समावेश आहे.
तंत्रज्ञानाचा विमा क्षेत्रावर परिणाम
या डिजिटल बदलामध्ये 'YES-TECH' फ्रेमवर्क आणि 'WINDS' सिस्टम महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहेत. यामुळे विमा कंपन्यांना आता प्रत्यक्ष शेतात न जाता, अचूक हवामान आणि पिकांच्या आरोग्याचा डेटा वापरून क्लेमची पडताळणी करणे सोपे होईल. इन्शुरन्स कंपन्यांसाठी हे एक मोठे पाऊल आहे, कारण यामुळे मॅन्युअल कामाचा खर्च (Operational Costs) कमी होऊन नफ्याचे प्रमाण (Profit Margins) सुधारण्यास मदत होईल.
गुंतवणूकदारांसमोरील आव्हाने आणि रिस्क
तंत्रज्ञान आले असले तरी, काही जुन्या समस्या अद्याप कायम आहेत. राज्य सरकारांकडून प्रीमियमचे पैसे मिळण्यास होणारा विलंब हे विमा कंपन्यांसाठी आजही मोठे डोकेदुखीचे कारण आहे. याशिवाय, AI मॉडेल जर लहान क्षेत्रातील नुकसानीची (उदा. कीड लागणे किंवा स्थानिक पूर) अचूक माहिती देऊ शकले नाहीत, तर शेतकरी आणि विमा कंपन्यांमध्ये वादाचे प्रसंग उद्भवू शकतात. तसेच, ग्रामीण भागातील इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी आणि डिजिटल साक्षरतेचा अभाव यामुळे या योजनेची व्याप्ती वाढवण्यासमोर काही मर्यादा येऊ शकतात.
गुंतवणूकदारांसाठी आगामी काळात विमा कंपन्यांचे क्लेम सेटलमेंट रेशो (Claim Settlement Ratio) आणि त्यांच्या अंडररायटिंग प्रॉफिटमध्ये होणारी सुधारणा पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.