India Meteorological Department (IMD) नुसार, यंदा १९ सप्टेंबर २०२६ पासून पश्चिम राजस्थानमधून मान्सून परतीचा प्रवास सुरू करण्याची शक्यता आहे. मात्र, बंगालच्या उपसागरातील हवामानातील बदलांमुळे या प्रक्रियेला विलंब होऊ शकतो, ज्यामुळे देशातील १५% पावसाची तूट चिंताजनक ठरत आहे.
पावसाची तूट आणि हवामानाचा अंदाज
यंदाचा मान्सून हंगाम आव्हानात्मक ठरला असून, सप्टेंबरच्या मध्यापर्यंत देशात सरासरीच्या तुलनेत १५% पावसाची तूट (Rainfall Deficit) नोंदवण्यात आली आहे. यामागे 'एल निनो' (El Niño) या हवामान स्थितीचा मोठा प्रभाव राहिला आहे, ज्यामुळे देशाच्या विविध भागांत पावसाचे प्रमाण विस्कळीत झाले आहे. पंजाब, हरियाणा, राजस्थान, बिहार आणि कर्नाटक यांसारख्या प्रमुख कृषीप्रधान राज्यांमध्ये पावसाचे असमान वितरण पिकांच्या आरोग्यासाठी आणि उत्पादनासाठी चिंतेचा विषय बनले आहे.
गुंतवणूकदारांवर काय परिणाम?
शेअर बाजारातील गुंतवणूकदारांच्या नजरेत मान्सूनचे हे आकडे अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. चांगल्या पावसामुळे उत्पन्न वाढते आणि त्याचा थेट परिणाम ग्रामीण भागातील कन्झ्युमर गुड्स, ऑटोमोबाइल्स आणि फर्टिलायझर्सच्या मागणीवर होतो. पावसातील या कमतरतेमुळे ग्रामीण लोकांची क्रयशक्ती (Spending Power) कमी होण्याची शक्यता आहे. तसेच, अन्नाच्या उपलब्धतेवर परिणाम झाल्यामुळे महागाई वाढण्याची शक्यताही बाजारात वर्तवली जात आहे.
पुढील आव्हाने
हवामान खात्याच्या मॉडेलनुसार, २४ सप्टेंबर ते २८ सप्टेंबर या काळात बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण होण्याची शक्यता आहे. जर हे प्रणाली अधिक तीव्र झाली, तर पूर्व आणि मध्य भारतात पुन्हा एकदा पावसाचा जोर वाढू शकतो. २५ सप्टेंबरनंतर उत्तर-पश्चिम भारतात अँटीसायक्लोन (Anticyclone) तयार होण्याची शक्यता आहे, जो मान्सूनला निरोप देण्यात मदत करेल. मात्र, बदलत्या हवामान स्थितीमुळे मान्सूनच्या परतीची अचूक वेळ बदलू शकते, ज्याकडे गुंतवणूकदारांनी लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.