सप्टेंबरमधील मुसळधार पावसामुळे भारताचा मान्सूनमधील तुटीचा आकडा **12%** पर्यंत खाली आला आहे. मात्र, उत्तर भारतातील पुरामुळे पिकांचे नुकसान आणि दक्षिण भारतातील दुष्काळी स्थिती यामुळे कृषी क्षेत्रासमोर मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे.
मान्सूनचा 'लेट' रिकव्हरी रिपोर्ट
ऑगस्टच्या अखेरीस पावसाची तूट 14% होती, ती सप्टेंबरमधील दमदार पावसामुळे 12% पर्यंत खाली आली आहे. 'इंडिया मेटेरोलॉजिकल डिपार्टमेंट' (IMD) च्या आकडेवारीनुसार, सप्टेंबरमध्ये 152.6 मिमी पाऊस नोंदवला गेला, जो सरासरीपेक्षा केवळ 5% कमी आहे. या पावसाने जलसाठ्यांमध्ये सुधारणा केली असली, तरी त्याचे आर्थिक परिणाम मात्र संमिश्र आहेत.
शेतीचे नुकसान आणि प्रादेशिक तफावत
पावसाचे वितरण अतिशय असमान राहिले आहे. उत्तर भारतात, विशेषतः उत्तर प्रदेशमध्ये अतिवृष्टीमुळे 31,000 हेक्टरपेक्षा जास्त जमिनीवरील पिकांचे नुकसान झाले आहे. २६ सप्टेंबर रोजी तर पाऊस सरासरीपेक्षा 162% जास्त नोंदवला गेला, ज्याचा फटका खेरी, बांदा आणि बहराईच सारख्या जिल्ह्यांना बसला.
कृषी क्षेत्रापुढील आव्हाने
एकीकडे उत्तर भारत पुराशी झुंजत असताना, कर्नाटक आणि महाराष्ट्रातील काही भागांत अजूनही दुष्काळी परिस्थिती कायम आहे. केंद्रीय कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी या अनिश्चित हवामानामुळे शेती नियोजनात येणाऱ्या अडचणींवर चिंता व्यक्त केली आहे. पावसाच्या या लहरीपणामुळे खरीप आणि रब्बी हंगामाच्या उत्पन्नावर परिणाम होण्याची शक्यता असून, याचा थेट फटका महागाई आणि ग्रामीण मागणीवर (Rural Demand) पडू शकतो. गुंतवणूकदारांच्या नजरा आता सरकारी पीक अंदाजांकडे (Harvest Estimates) लागल्या आहेत.