अमेरिकेच्या 'ट्रम्प' पॉजमुळे भारतीय बाजारात उसळी! पण जोखीम कायम

‘ट्रम्प’च्या घोषणेने बाजाराला दिलासा

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर एक पोस्ट करत इराणसोबत 'उत्पादक चर्चा' झाल्याचे आणि लष्करी कारवाई पाच दिवसांसाठी पुढे ढकलल्याचे जाहीर केले. या बातमीने जगभरातील शेअर बाजारांना मोठा दिलासा मिळाला.

क्रूड तेलात घसरण, निफ्टीमध्ये उसळी

या घोषणेनंतर आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूड (Brent Crude) तेलाच्या किमतीत १४.४% ची घसरण झाली. सुरुवातीला $९६ प्रति बॅरलपर्यंत घसरल्यानंतर किंमत पुन्हा $१०३ च्या आसपास स्थिरावली. याउलट, सुरुवातीच्या मोठ्या घसरणीनंतर गिफ्ट निफ्टी फ्युचर्समध्ये ७८३ अंकांची ( ३.४९% ) वाढ झाली आणि ते २३,२४८ च्या पातळीवर पोहोचले. यामुळे मंगळवारच्या सत्रासाठी सकारात्मक संकेत मिळाले.

सुरुवातीची घसरण आणि VIX मध्ये वाढ

सकाळी सेन्सेक्स (Sensex) १८३६.५७ अंकांनी आणि निफ्टी (Nifty) ६०१.८५ अंकांनी घसरला होता. मात्र, बातमीनंतर काही प्रमाणात हे आकडे सुधारले. दिवसाअखेरीस बाजार लाल चिन्हात बंद झाला असला तरी, सुरुवातीच्या घबराटीच्या तुलनेत ही सुधारणा लक्षणीय होती. बाजारातील अस्थिरता दर्शवणारा इंडिया VIX (India VIX) १७.१७% नी वाढून २६.७३ वर पोहोचला, जो जून २०२४ नंतरचा सर्वाधिक स्तर आहे.

बाजारातील नाजूक पाया आणि चिंता

तात्काळ मिळालेल्या दिलाशानंतरही, बाजारातील मूळ चिंता कायम आहेत. भारताची अर्थव्यवस्था आयातीवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असल्याने, मध्य पूर्वेतील अस्थिरतेमुळे तेलाच्या किमतीत होणारी वाढ ही एक मोठी डोकेदुखी आहे. निफ्टी ५० (Nifty 50) आणि बीएसई सेन्सेक्स (BSE Sensex) या दोन्हीचे पी/ई (P/E) गुणोत्तर सुमारे १९.७-२०.५ च्या दरम्यान आहे, ज्यामुळे बाजार बाह्य धक्क्यांना संवेदनशील आहे.

२०२६ मध्ये भारतीय कंपन्यांच्या एकूण मार्केट कॅपिटलायझेशनमध्ये (Market Capitalization) $५३३ बिलियन पेक्षा जास्त घट झाली आहे, जी २०११ नंतरची सर्वात मोठी घसरण आहे. गेल्या १५ सत्रांमध्ये ₹४८.३ लाख कोटींचे मोठे नुकसान झाले आहे, हे भू-राजकीय धोके आणि कच्च्या तेलाच्या किमतीतील अस्थिरतेमुळे बाजाराच्या संवेदनशीलतेवर प्रकाश टाकते. बीएसई मिड-कॅप (BSE Midcap) आणि स्मॉल-कॅप (Smallcap) निर्देशांकांनी बेंचमार्क्सच्या तुलनेत खराब कामगिरी केली, अनुक्रमे ३.८६% आणि ४.०८% ने घसरले, ज्यामुळे लहान आणि अधिक अस्थिर कंपन्यांमधून सुरक्षित पर्यायांकडे गुंतवणूकदार वळल्याचे दिसून येते.

FPI विक्रीचा धडाका कायम

या काळात, आशियाई बाजारातही घसरण दिसून आली. मात्र, ट्रम्प यांच्या घोषणेनंतर आशेचा किरण दिसू लागला. परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPIs) मार्च महिन्यात रेकॉर्डब्रेक ₹९८,६७६.२७ कोटी ( $१०.६ बिलियन )ची विक्री केली आहे. देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) दिलासा देण्याचा प्रयत्न केला असला तरी, FPIs च्या सततच्या विक्रीमुळे त्यांची खरेदी क्षमता मर्यादित राहू शकते. बाजारात विक्रेत्यांचे वर्चस्व होते. बीएसईवर ३,७९८ शेअर्स घसरले, तर केवळ ६३५ शेअर्समध्ये वाढ झाली. ग्राहक टिकाऊ वस्तू (consumer durables), धातू (metals), रिॲल्टी (realty), पीएसयू बँक्स (PSU banks) आणि ऊर्जा (energy) यांसारख्या क्षेत्रांवर याचा सर्वाधिक परिणाम झाला. HDFC बँक, ICICI बँक आणि भारती एअरटेल यांसारख्या मोठ्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्येही घसरण दिसून आली.

पुढील दिशा

विश्लेषकांच्या मते, जरी तात्काळ भीती कमी झाली असली तरी, बाजाराची दिशा पश्चिम आशियातील घडामोडींवर आणि त्याचा तेलाच्या किमती व महागाईवर होणाऱ्या परिणामांवर अवलंबून असेल. DIIs च्या प्रवाहाची ताकद आणि FPIs ची संभाव्य आणखी विक्री हे महत्त्वाचे निर्देशक असतील. बाजारातील भावना नाजूक आहे आणि कोणत्याही नवीन तणावामुळे किंवा राजनैतिक प्रगतीचा अभाव जाणवल्यास बाजारात पुन्हा मोठी घसरण होऊ शकते. येत्या आठवड्यात गुंतवणूकदार जागतिक आर्थिक डेटा, मध्यवर्ती बँकांच्या धोरणांवर आणि संबंधित पक्षांकडून येणाऱ्या घोषणांवर बारकाईने लक्ष ठेवतील.