ITR Filing: आता फक्त उत्पन्नावर नाही, 'या' मोठ्या व्यवहारांवरही भरावा लागणार Income Tax Return!

ITR फाईलिंग नियमांमध्ये मोठा बदल

आयकर विभाग (Income Tax Department) आता ITR कोण भरणार हे ठरवण्यासाठी केवळ उत्पन्नावर लक्ष केंद्रित न करता, विशिष्ट मोठ्या आर्थिक व्यवहारांना (High-value financial transactions) महत्त्व देत आहे. याचा अर्थ असा की, ज्यांचे वार्षिक उत्पन्न सामान्य सूट मर्यादेपेक्षा कमी आहे, त्यांनाही ITR दाखल करावा लागू शकतो.

ITR भरण्यासाठी हे व्यवहार ठरतील महत्त्वाचे:

आयकर कायदा, १९६१ च्या कलम १३९(१) नुसार, खालील मोठे आर्थिक व्यवहार करणाऱ्यांना ITR भरणे आवश्यक आहे:

• ₹१ लाखांपेक्षा जास्त एकूण वीज बिल (Electricity Bill) भरणे.
• एकूण ₹२५,००० किंवा त्याहून अधिक TDS (Tax Deducted at Source) किंवा TCS (Tax Collected at Source) भरणे (ज्येष्ठ नागरिकांसाठी ₹५०,०००).
• परदेश प्रवासावर (Foreign Travel) ₹२ लाखांपेक्षा जास्त खर्च करणे.
• चालू बँक खात्यात (Current Bank Account) ₹१ कोटींपेक्षा जास्त किंवा बचत खात्यात (Savings Account) ₹५० लाखांपेक्षा जास्त रक्कम जमा करणे.
• व्यवसायात ₹६० लाखांपेक्षा जास्त टर्नओव्हर (Turnover) किंवा व्यावसायिक उत्पन्नात (Professional Receipts) ₹१० लाखांपेक्षा जास्त उत्पन्न असणे.
• कोणत्याही परदेशी मालमत्तेची (Foreign Asset) मालकी असणे.

ही माहिती Statement of Financial Transactions (SFT) फ्रेमवर्कद्वारे वित्तीय संस्थांकडून आयकर विभागाकडे पाठवली जाते आणि तुमच्या Annual Information Statement (AIS) व Form 26AS मध्ये दिसते. रिपोर्ट केलेल्या व्यवहारांमध्ये आणि घोषित उत्पन्नामध्ये विसंगती आढळल्यास तुम्हाला नोटीस येऊ शकते.

तंत्रज्ञानाचा वापर वाढणार

आयकर विभाग आता Artificial Intelligence (AI), Machine Learning (ML) आणि Big Data Analytics सारख्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहे. यामुळे कर चुकवेगिरी (Tax Evasion) आणि उत्पन्नातील विसंगती ओळखणे सोपे होणार आहे.

बजेटमधील बदल आणि पुढील वाटचाल

Union Budget 2026 नुसार, परदेशी रेमिटन्स (Foreign Remittances) ट्रॅक करण्यासाठी बदल करण्यात आले आहेत. परदेशी टूर पॅकेजेसवरील TCS दर सर्व रकमेसाठी 2% निश्चित करण्यात आला आहे. Financial Year 2025-26 (Assessment Year 2026-27) साठी, ITR फाईल करण्याची अंतिम मुदत ३१ जुलै २०२६ आहे. १ एप्रिल २०२६ पासून लागू होणाऱ्या नवीन Income-tax Act, 2025 नुसार कर वर्षांवर नियम लागू होतील. FY 2025-26 साठी सुधारित रिटर्न्स (Revised Returns) भरण्याची अंतिम मुदत ३१ मार्च २०२७ आहे.

अनुपालन (Compliance) आव्हाने

या नवीन नियमांमुळे ITR फाईल करण्याची प्रक्रिया अधिक गुंतागुंतीची झाली आहे. चुकीच्या माहितीमुळे किंवा गैरसमजामुळे दंड (Penalties) लागू शकतो. त्यामुळे, करदात्यांनी त्यांच्या सर्व आर्थिक व्यवहारांची नोंद ठेवणे आणि ती योग्य प्रकारे जाहीर करणे महत्त्वाचे आहे.