भारताचे सरासरी आयुर्मान २०२३ मध्ये **७१** वर्षांवर पोहोचले आहे, मात्र 'निरोगी आयुर्मान' (Healthy Life Expectancy) अद्याप **६०.६** वर्षांवरच स्थिरावले आहे. ही तफावत दर्शवते की, येत्या काळात क्रॉनिक आजार आणि डायग्नोस्टिक सेवांची मागणी मोठ्या प्रमाणावर वाढणार आहे.
वाढते आयुर्मान विरुद्ध निरोगी आयुष्य
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) ताज्या आकडेवारीनुसार, भारताने महामारीपूर्व काळातील आयुर्मानाचा टप्पा गाठला असून ते आता ७१ वर्षांवर पोहोचले आहे. २०२१ मध्ये हे प्रमाण ६८.१ वर्षांच्या नीचांकी पातळीवर होते. मात्र, चिंतेची बाब म्हणजे एकूण आयुर्मान वाढूनही, व्यक्तीचे 'निरोगी आयुर्मान' ६०.६ वर्षांवरच स्थिर आहे. २०१९ मध्ये हे प्रमाण ६०.५ वर्षे होते. याचा अर्थ असा की, लोक जास्त काळ जगत आहेत, पण त्यातील शेवटची काही वर्षे ते आजारांशी लढा देत आहेत.
क्रॉनिक आजारांचे वाढते संकट
सध्या भारतासमोर दुहेरी आव्हान आहे. संसर्गजन्य आजारांसोबतच हृदयविकार, मधुमेह आणि स्ट्रोक यांसारख्या जीवनशैलीशी संबंधित आजारांचे प्रमाण वेगाने वाढले आहे. सन २००० मध्ये हे आजार एकूण मृत्यूच्या ३४% कारणीभूत होते, जे आता ७५% पर्यंत पोहोचले आहेत. या बदलामुळे हेल्थकेअर उद्योगाचे लक्ष आता आपत्कालीन उपचारांकडून 'दीर्घकालीन व्यवस्थापन' (Long-term management) कडे वळत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी संधी
या ट्रेंडमुळे डायग्नोस्टिक सेंटर्स, क्रॉनिक मेडिकेशन, हार्ट केअर आणि होम-बेस्ड हेल्थ मॉनिटरिंग कंपन्यांना मोठी चालना मिळणार आहे. बांगलादेशचे आयुर्मान ७२.७ वर्षे इतके आहे, जे भारताच्या तुलनेत जास्त आहे; हे दर्शवते की आर्थिक प्रगतीसोबतच आरोग्य धोरणांवर अधिक लक्ष केंद्रित करणे गरजेचे आहे. भविष्यात हेल्थ इन्शुरन्स, डायग्नोस्टिक साखळी आणि हॉस्पिटल कॅपॅसिटी वाढवणाऱ्या कंपन्यांवर गुंतवणूकदारांचे विशेष लक्ष असेल.