भारतातील किरकोळ महागाई जून महिन्यात वाढून **4.38%** वर पोहोचली आहे. ही मागील सहा महिन्यांतील सर्वाधिक वाढ असून, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) निश्चित केलेल्या **4%** च्या पातळी ओलांडली आहे. इंधन आणि अन्नधान्याच्या वाढलेल्या किमती हे याचे मुख्य कारण आहे.
महागाई का वाढली?
ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) नुसार, जून महिन्यात किरकोळ महागाई 3.93% (मे महिना) वरून 4.38% पर्यंत वाढली आहे. या वाढीमुळे महागाई दर रिझर्व्ह बँकेच्या 4% च्या स्वीकारार्ह मर्यादेपेक्षा वर गेला आहे. याचा थेट परिणाम देशातील व्याजदरांवर (Interest Rates) होण्याची शक्यता आहे.
महागाई वाढीची प्रमुख कारणे:
- इंधन खर्च: वाहतूक खर्चात झालेली वाढ हे महागाई वाढण्याचे मुख्य कारण आहे. पेट्रोल आणि डिझेलच्या वाढत्या किमती, तसेच स्वयंपाकाच्या गॅसच्या दरातील वाढ यामुळे इंधन खर्चात मोठी वाढ झाली आहे.
- अन्नधान्य भाव: अन्नधान्य महागाई 5% च्या वर गेली आहे. तेल, तूप, फळे आणि इतर पॅकेज्ड फूड पदार्थांच्या किमतीत लक्षणीय वाढ झाली आहे.
पुढील आर्थिक गणित आणि RBI ची भूमिका
सध्या जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमतीतील अस्थिरता आणि मॉन्सूनचा प्रभाव अन्नधान्य उत्पादनावर होण्याची शक्यता यामुळे महागाई नियंत्रणात आणणे हे RBI साठी मोठे आव्हान आहे.
RBI ने या आर्थिक वर्षासाठी (FY25) महागाईचा दर सरासरी 5.1% राहण्याचा अंदाज व्यक्त केला होता. जून महिन्याचे आकडे पाहता, महागाई वाढण्याचा धोका अजूनही कायम आहे.
व्याजदरांवर काय परिणाम होईल?
जरी अन्न आणि इंधन वगळता मुख्य महागाई (Core Inflation) 3.9% वर स्थिर असली, तरी एकूण महागाई दर 4% च्या वर जाणे महत्त्वाचे आहे. यामुळे गुंतवणूकदार आणि अर्थतज्ज्ञ येणाऱ्या धोरणात्मक बैठकांवर लक्ष ठेवून आहेत. RBI व्याजदरात बदल करेल की नाही, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. अनेक विश्लेषकांच्या मते, महागाईचा कल पाहता, ऑक्टोबरपासून व्याजदरात बदल होण्याची शक्यता आहे.