भारतातील महागाई वाढली! एप्रिलमध्ये **3.48%** वर, RBI साठी मोठे आव्हान

ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) नुसार, एप्रिल २०२६ मध्ये महागाई 3.48% नोंदवली गेली, जी मार्चमधील 3.40% पेक्षा थोडी जास्त आहे. मात्र, हा आकडा 3.8% च्या अंदाजापेक्षा कमी आहे. पण या आकडेवारीमागे अन्नधान्याच्या महागाईत झालेली मोठी वाढ दडलेली आहे, जी मार्चमधील 3.87% वरून एप्रिलमध्ये 4.20% पर्यंत पोहोचली. यामुळे ग्रामीण भागातील नागरिकांवर विशेषतः जास्त दबाव येत आहे, जिथे महागाई 3.74% पर्यंत पोहोचली, तर शहरांमध्ये ती 3.16% आहे. वैयक्तिक काळजी आणि दागिन्यांसारख्या वस्तूंच्या किमतीतही वाढ दिसून आली आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) चे मध्यम-मुदतीचे 4% चे लक्ष्य आणि FY27 साठी 4.6% चे महागाईचे अनुमान लक्षात घेता, हे आकडे RBI साठी चिंतेचा विषय आहेत.

यावर्षीची महागाई एप्रिल २०२५ च्या तुलनेत खूप जास्त आहे, जेव्हा प्रमुख महागाई 3.16% आणि अन्नधान्य महागाई फक्त 1.78% होती. सध्या जागतिक स्तरावर भू-राजकीय तणावामुळे तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ होत आहे. भारत हा आयात-अवलंबित देश असल्याने, या जागतिक दबावामुळे रुपया कमकुवत होण्याची आणि आयात केलेल्या वस्तू महाग होण्याची शक्यता आहे. इतर प्रमुख अर्थव्यवस्थांनाही अशाच समस्या भेडसावत आहेत: अमेरिकेत एप्रिल २०२६ मध्ये 3.8% महागाई ऊर्जा किमतींमुळे वाढली, युरो एरियात 3.0% आणि चीनमध्ये 1.2% महागाई होती, मात्र तिथेही ऊर्जा आणि सेवांच्या किमती वाढत आहेत. भारताची परिस्थितीही ऊर्जा-चालित किमतींच्या वाढीसारखीच आहे, पण मोठ्या लोकसंख्येमुळे अन्नधान्यावर होणारा परिणाम अधिक गंभीर आहे.

प्रमुख महागाई अजूनही RBI च्या स्वीकारार्ह मर्यादेत असली तरी, अन्नधान्याच्या वाढत्या किमती चिंतेचा विषय आहेत. ग्रामीण भागातील अन्नधान्याच्या वाढत्या किमतींमुळे लोकांची खरेदी क्षमता कमी होते, ज्यामुळे कालांतराने वेतन आणि इतर किमतीही वाढू शकतात. यंदा अपेक्षेपेक्षा कमी मान्सूनचा अंदाजही आगामी काळात अन्नधान्य पुरवठा आणि किमतींसाठी मोठे संकट ठरू शकतो. पश्चिम आशियातील तणावामुळे वाढलेल्या कच्च्या तेलाच्या किमती भारताची आयात किंमत वाढवत आहेत आणि रुपयाला कमकुवत करू शकतात, ज्यामुळे महागाई आणखी वाढेल. RBI चे महागाईचे अंदाज तेलाच्या किमती सुमारे $85 प्रति बॅरल गृहीत धरून आहेत, परंतु सध्या त्या पातळीवरही दबाव आहे. या पातळीपेक्षा जास्त वाढ झाल्यास महागाईचे लक्ष्य धोक्यात येईल, ज्यामुळे देशांतर्गत आणि जागतिक आव्हानांमुळे कमी महागाई आणि मजबूत वाढीचा काळ संपुष्टात येण्याची शक्यता आहे.

विश्लेषकांच्या मते, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया जून २०२६ च्या धोरण आढाव्यात व्याजदरात कोणताही बदल न करता सध्याची भूमिका कायम ठेवेल. RBI ने FY27 साठी CPI महागाई 4.6% राहण्याचा अंदाज वर्तवला आहे, ज्यामध्ये Q1 मध्ये 4.0% असेल. ऊर्जा किमती आणि हवामानामुळे महागाई वाढण्याचा मोठा धोका RBI मान्य करत आहे. RBI किमती स्थिर ठेवण्यासाठी कटिबद्ध आहे, परंतु सध्याच्या महागाईच्या ट्रेंडमुळे किमतींवर नियंत्रण ठेवणे आणि आर्थिक वाढीला चालना देणे यात समतोल साधण्याची गरज आहे. जर महागाईचा दबाव वाढत राहिला, तर काही विश्लेषकांच्या मते ऑक्टोबरपासून व्याजदरात वाढ केली जाऊ शकते. आगामी काळात मान्सूनचा अंदाज, जागतिक तेलाच्या किमती आणि याचा देशांतर्गत इंधन दर आणि एकूण महागाईवर कसा परिणाम होतो, यावर सर्वजण लक्ष ठेवून आहेत.