Whalesbook
Mirae Asset Mutual Fund चे CEO Swarup Mohanty यांनी एक विचार मांडला आहे की, जगात Artificial Intelligence (AI) मधील गुंतवणूक शिगेला पोहोचल्यावर, भारतीय IT सेक्टर जागतिक गुंतवणूक पोर्टफोलिओसाठी एक 'नॉन-AI हेज' (Non-AI Hedge) म्हणून उपयुक्त ठरू शकतो. त्यांच्या मते, AI संबंधित शेअर्समध्ये चढ-उतार असले तरी, भारतीय IT कंपन्यांची मजबूत सेवा वितरण क्षमता आणि भारताची आर्थिक वाढ गुंतवणूकदारांना आकर्षित करेल. मात्र, AI तंत्रज्ञान IT क्षेत्राचे स्वरूपच वेगाने बदलत आहे, ज्यामुळे केवळ 'हेज' (Hedge) धोरण पुरेसे ठरणार नाही, असा युक्तिवाद केला जात आहे.
Tata Consultancy Services (TCS), Infosys आणि Wipro सारख्या प्रमुख भारतीय IT कंपन्या, ज्या त्यांच्या एक्सपोर्ट कमाई आणि सातत्यपूर्ण वाढीसाठी ओळखल्या जातात, त्या आता AI च्या विघातक शक्तीचा (disruptive force) सामना करत आहेत. Nifty IT इंडेक्स गेल्या वर्षभरात सुमारे 19.77% घसरला आहे, जो गुंतवणूकदारांच्या वाढत्या चिंता दर्शवतो. जरी या कंपन्या AI मध्ये भागीदारी आणि अंतर्गत प्रयत्नांद्वारे गुंतवणूक करत असल्या तरी, त्यांच्या पारंपरिक मनुष्यबळ-आधारित सेवा मॉडेलला मोठे आव्हान आहे. Nvidia आणि Microsoft सारखे ग्लोबल टेक लीडर्स AI चे भविष्य घडवणारे इन्फ्रास्ट्रक्चर (Infrastructure) आणि प्लॅटफॉर्म्स (Platforms) तयार करत आहेत. Nvidia चे P/E गुणोत्तर 40.5 च्या आसपास आहे, तर S&P 500 टेक क्षेत्राचा सरासरी P/E 33.38 आहे. याउलट, Nifty IT चा P/E सुमारे 20-22 आहे. हे मूल्यांकन अंतर (valuation gap) 'नाविन्यपूर्णता राखणे' विरुद्ध 'सेवा प्रदान करणे' यातील मुख्य फरक स्पष्टपणे दाखवते.
भारताची आर्थिक वाढ 6.4% ते 6.9% (FY26) राहण्याचा अंदाज असल्याने, 'नॉन-AI हेज' युक्तिवाद स्थैर्यावर आधारित आहे. परंतु, जर उद्योगाचे मूलभूत तत्त्वज्ञान (core fundamentals) जागतिक प्रतिस्पर्धकांच्या तुलनेत कमकुवत झाले, तर या हेजची परिणामकारकता संशयास्पद ठरू शकते. BCG अभ्यासानुसार, भारताचा टेक सेक्टर GDP मध्ये योगदान देत असूनही, सेमीकंडक्टर आणि AI सारख्या उच्च-वाढ असलेल्या क्षेत्रांमध्ये फक्त 1% वाटा उचलतो. याचा अर्थ भारतीय IT कंपन्या AI उपायांसाठी कमी मार्जिनचे 'प्लंबिंग' काम करणारे (plumbers) म्हणून राहण्याचा धोका आहे, मुख्य आर्किटेक्ट्स (architects) म्हणून नाही.
AI-चालित भविष्यासाठी भारतीय IT कंपन्यांच्या संरचनात्मक मर्यादा (structural limitations) मुख्य चिंता आहेत. FY24 मध्ये भारतीय IT कंपन्यांचा R&D (संशोधन आणि विकास) खर्च उत्पन्नाच्या 3% पेक्षा कमी झाला आहे, जो जागतिक टेक कंपन्यांच्या 10-20% गुंतवणुकीच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. यामुळे नवीन AI तंत्रज्ञान विकसित करण्याची त्यांची क्षमता कमी होते. AI ऑटोमेशन कोडिंग आणि टेस्टिंग सारख्या मुख्य IT सेवांवर परिणाम करत आहे, ज्यामुळे नफा कमी होऊ शकतो आणि कर्मचारी मॉडेल बदलू शकतात. जरी AI सेवांना जास्त किंमत मिळू शकते, तरी एकूण मनुष्यबळाची गरज कमी होऊ शकते. शिवाय, मोठे क्लायंट्स (clients) स्वतःची AI साधने विकसित करत आहेत किंवा विशेष प्रदात्यांची निवड करत आहेत, ज्यामुळे पारंपरिक IT विक्रेत्यांवरील अवलंबित्व कमी होत आहे. Nifty IT इंडेक्सची गेल्या वर्षातील लक्षणीय घसरण, जो त्याच्या 52-आठवड्यांच्या नीचांकाजवळ (low) व्यवहार करत आहे, हे गुंतवणूकदारांच्या या शंकांना दुजोरा देते.
या आव्हानांदरम्यान, जे जुळवून घेण्यास तयार आहेत त्यांच्यासाठी भविष्य पूर्णपणे अंधकारमय नाही. Generative AI चा अवलंब वेगाने होत आहे, 93% भारतीय व्यवसाय नेते AI एजंट्स (agents) वापरण्याची योजना आखत आहेत. FY26 पर्यंत या क्षेत्राचा AI महसूल $10-12 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. Nasscom नुसार, 2 दशलक्ष पेक्षा जास्त व्यावसायिक आता AI मध्ये कुशल आहेत आणि 'Human + AI' टीम्सवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. AI-नेटिव्ह इंजिनिअरिंग, एजंटिक वर्कफ्लो (agentic workflows) आणि एंटरप्राइझ AI कोपायलट्सकडे (enterprise AI copilots) वळणाऱ्या कंपन्या यशस्वी होण्याची शक्यता आहे. यासाठी केवळ सेवा प्रदान करण्याऐवजी नाविन्यपूर्णता (innovation) आणि परिणामांवर आधारित उपायांवर (outcome-based solutions) लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. 'नॉन-AI हेज' धोरणाची व्यवहार्यता भारतीय IT कंपन्या किती लवकर या प्रगत क्षमता एकत्रित करतात यावर अवलंबून असेल, केवळ वर्तमान कामांचे व्यवस्थापन करण्याऐवजी.