भारताच्या परकीय चलन साठ्याने (Forex Reserves) ऐतिहासिक उच्चांक गाठला असून तो **$740.8 अब्जांवर** पोहोचला आहे. सलग ९ आठवड्यांच्या वाढीनंतर आरबीआयच्या विशेष धोरणांमुळे हे यश मिळाले असले, तरी जागतिक तेलाच्या किमती आणि वाढत्या खर्चाबाबत सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे.
भारताच्या परकीय चलन साठ्याने ऑगस्ट २०२६ च्या अखेरीस $740.8 अब्जांचा ऐतिहासिक टप्पा गाठला आहे. अवघ्या एका आठवड्यात $11.47 अब्जांची भर पडल्याने सलग नवव्या आठवड्यात ही वाढ दिसून आली आहे. जागतिक बाजारपेठेतील अस्थिरतेच्या काळात हा साठा भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी एक मजबूत कवच मानला जात आहे.
आरबीआयची रणनीती काय?
ही वाढ मुख्यत्वे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) धोरणात्मक निर्णयांचा परिणाम आहे. जून २०२६ पासून आरबीआयने डॉलर-रुपया स्वॅप आणि अनिवासी भारतीयांसाठी (NRI) विशेष डिपॉझिट योजना सुरू केल्या होत्या. यातून आतापर्यंत $136 अब्जांहून अधिक निधी गोळा झाला आहे. यामध्ये परकीय चलन मालमत्ता $600.67 अब्जांपर्यंत वाढली असून सोन्याचा साठाही $116.409 अब्जांवर पोहोचला आहे.
आव्हाने आणि जोखीम
एकीकडे साठा वाढला असला तरी, याचे काही छुपे खर्चही आहेत. आरबीआयला हे स्वॅप्स सांभाळण्यासाठी 'हेजिंग'चा (Hedging) मोठा खर्च करावा लागत आहे. तसेच, वाढत्या जागतिक व्याजदरामुळे डॉलरचा प्रवाह कायम ठेवणे महाग होत आहे. कच्च्या तेलाच्या जागतिक किमतीत वाढ झाल्यास, मोठ्या साठ्यानंतरही रुपयावर दबाव येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
आगामी काळात बाजाराचे लक्ष आरबीआयच्या पुढील धोरणांवर आणि कच्च्या तेलाच्या किमतींवर असेल. ही आक्रमक साठा जमा करण्याची मोहीम आरबीआय किती काळ सुरू ठेवते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.