India Meteorological Department (IMD) ने वर्तवलेल्या अंदाजानुसार, नोव्हेंबर २०२६ मध्ये पावसाचे प्रमाण सरासरीच्या केवळ **७७%** राहण्याची शक्यता आहे. 'एल निनो' (El Nino) मुळे निर्माण झालेली ही कोरडी स्थिती रब्बी पिकांच्या पेरणीवर परिणाम करू शकते, ज्याचा थेट फटका शेती उत्पन्न, महागाई आणि हायड्रो पॉवर क्षेत्राला बसण्याची चिन्हे आहेत.
भारत हवामान विभागाने (IMD) नोव्हेंबर २०२६ साठी दिलेल्या हवामान अंदाजामुळे अर्थव्यवस्थेच्या चिंतेत भर पडली आहे. विषुववृत्तीय प्रशांत महासागरात 'एल निनो'चे प्रभाव तीव्र असल्याने भारतात पावसाचे प्रमाण सरासरीच्या केवळ ७७% राहण्याचा अंदाज आहे. वाढते तापमान आणि आर्द्रतेची कमतरता यामुळे रब्बी हंगामाच्या सुरुवातीलाच आव्हाने निर्माण झाली आहेत.
रब्बी हंगामावर परिणाम
गहू, मोहरी आणि हरभरा यांसारख्या महत्त्वाच्या पिकांसाठी पेरणीच्या काळात ओलाव्याची मोठी गरज असते. जर नोव्हेंबरमध्ये अपेक्षित पाऊस झाला नाही, तर पेरणी लांबू शकते किंवा उत्पादकतेवर त्याचा नकारात्मक परिणाम होण्याची शक्यता आहे. यामुळे पिकांचे एकूण उत्पादन घटण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
महागाई आणि खाद्य सुरक्षा
शेती उत्पादनातील घट थेट अन्नधान्याच्या किमतींवर परिणाम करते. जर गहू आणि कडधान्यांचे उत्पन्न कमी झाले, तर किरकोळ बाजारात खाद्यपदार्थांचे दर वधारू शकतात. यामुळे महागाईचा (Inflation) आकडा वाढून सर्वसामान्यांच्या खिशाला कात्री बसू शकते, ज्याचा परिणाम आरबीआयच्या (RBI) आगामी धोरणांवरही होऊ शकतो.
ऊर्जा आणि औद्योगिक क्षेत्रातील धोके
पावसाच्या कमतरतेमुळे देशातील जलाशयांच्या पातळीवर परिणाम होऊ शकतो. पाण्याची पातळी घटल्यास हायड्रोइलेक्ट्रिक पॉवर निर्मितीवर मर्यादा येईल. यामुळे वीज कंपन्यांना थर्मल पॉवरवर अवलंबून राहावे लागेल, परिणामी इंधन खर्चात वाढ होऊन वीज दरांवर ताण येण्याची शक्यता आहे.
ग्रामीण मागणी आणि गुंतवणूकदारांसाठी इशारा
ग्रामीण भागात FMCG कंपन्यांची मोठी बाजारपेठ असते. शेतकऱ्यांचे उत्पन्न घटल्यास ग्रामीण भागातील मागणी कमी होऊ शकते, याचा थेट फटका एफएमसीजी (FMCG) कंपन्यांच्या विक्रीला बसू शकतो. गुंतवणूकदारांनी आगामी काळात सेंट्रल वॉटर कमिशनचे जलाशयांचे अहवाल आणि कृषी मंत्रालयाकडून येणाऱ्या पेरणीच्या आकडेवारीवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.