बजेट 2026 आणि GDP वाढीचे आकडे
आर्थिक सर्वेक्षणातील या सकारात्मक अंदाजानुसार, आगामी बजेट 2026 मध्ये नॉमिनल जीडीपी वाढीचा (Nominal GDP Growth) दर 10% ते 10.5% दरम्यान राहण्याचा अंदाज आहे. चालू आर्थिक वर्षात (FY26) भारताने अंदाजे 7.4% दराने वाढ साधली आहे. महत्त्वाचे म्हणजे, सर्वेक्षणात देशाचा मध्यम-मुदतीचा संभाव्य वाढीचा दर 6.5% वरून 7% पर्यंत वाढवण्यात आला आहे. हे दर्शवते की अर्थव्यवस्था अधिक टिकाऊ आणि स्थिर गतीने वाढू शकते, ज्यामुळे महागाईचा (Inflation) धोका कमी होतो.
अर्थतज्ज्ञांचे मत आणि महागाईचा अंदाज
एस&पी ग्लोबल रेटिंग्सचे (S&P Global Ratings) अर्थतज्ज्ञ विश्रुत राणा यांच्या मते, 10.5% चा नॉमिनल जीडीपी वाढीचा अंदाज योग्य आहे. यामध्ये सुमारे 4.5% स्थिर महागाईचा दर गृहीत धरल्यास, जीडीपी डिफ्लेटर (GDP Deflator) 3% ते 3.5% राहू शकतो. युनियन बँक ऑफ इंडियाच्या (Union Bank of India) कनिका प्सरिचा यांच्या मते, 7% रियल वाढ आणि अंदाजे 3% महागाई लक्षात घेता 10% चा आकडा विश्वासार्ह वाटतो. मात्र, सर्वेक्षणाचे आकडे महागाई 4% च्या जवळ असल्याचे सुचवतात.
विकासाचे प्रमुख चालक आणि आव्हाने
या मजबूत आर्थिक वाढीमागे देशांतर्गत मागणीत (Domestic Demand) सातत्य, धोरणात्मक सुधारणा (Policy Reforms) आणि वाढलेली जागतिक स्पर्धात्मकता (Global Competitiveness) हे महत्त्वाचे घटक आहेत. मनुष्यबळाची सुधारलेली कौशल्ये, लोकसंख्याशास्त्रीय लाभांश (Demographic Dividend) आणि नवीन मुक्त व्यापार करारांमुळे (Free Trade Agreements) वाढलेली स्पर्धात्मकता हे देखील वाढीचे मुख्य आधारस्तंभ मानले जात आहेत. दुसरीकडे, जागतिक व्यापार विखंडन (Global Trade Fragmentation), भू-राजकीय तणाव (Geopolitical Tensions) आणि अमेरिकेसारख्या देशांनी लादलेले आयात शुल्क (Tariffs) यांसारखी बाह्य आव्हाने (External Risks) कायम आहेत. असे असले तरी, भारताची सेवा निर्यात (Services Exports) मजबूत स्थितीत आहे.
आरबीआयची भूमिका आणि भविष्यातील दिशा
सध्या महागाई कमी असून, एप्रिल ते डिसेंबर 2025 दरम्यान सरासरी 1.7% आहे. मात्र, भविष्यात ती थोडी वाढण्याची शक्यता आहे, जी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियासाठी (RBI) एक महत्त्वाची बाब असेल. अर्थतज्ज्ञ राणा यांच्या मते, महागाई नियंत्रण हेच मध्यवर्ती बँकेचे मुख्य धोरणात्मक उद्दिष्ट आहे, त्यामुळे किमती स्थिर राहिल्या नाहीत तर वाढीच्या चिंतेला दुय्यम स्थान दिले जाईल. संभाव्य वाढीचा दर 7% पर्यंत वाढल्याने, भारताला अधिक स्थिरतेसह उच्च वाढ दर गाठता येईल, जे दीर्घकालीन आर्थिक नियोजनासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. बजेट 2026 कडून गुंतवणूक आणि मागणीला आणखी चालना देण्याची अपेक्षा आहे.